Ischoklad – kerstsnoep van chocolade en kokosvet

Daarom voelt ischoklad koud aan

Kokosvet smelt bij 23–26 graden. De cacaoboter in gewone chocolade smelt pas bij 33–35 graden, dicht bij de temperatuur van je eigen mond. Als een vet smelt, heeft het warmte nodig, en die warmte haalt het kokosvet uit je tong. Omdat het zo makkelijk smelt, gebeurt dat snel en in één keer, en dat ervaar je als kou.

Daarom bepaalt het aandeel kokosvet hoe de ischoklad wordt:

• Meer kokosvet, tot evenveel als chocolade, geeft een kouder stukje dat sneller smelt, maar ook zachter en gevoeliger voor warmte wordt.
• Minder kokosvet, één deel op drie delen chocolade, geeft een steviger stukje dat even buiten de koelkast kan liggen, maar niet zo koud aanvoelt.
• Het basisrecept, 75 gram kokosvet op 200 gram chocolade, heeft iets minder kokosvet dan de klassieke verhouding van twee delen chocolade op één deel kokosvet. Dat geeft een stukje dat duidelijk koel aanvoelt en toch makkelijk uit het vormpje komt als het koud is. Ook dat stukje wordt zacht als het in een warme kamer blijft staan.

Kies gewoon kokosvet en geen gehard kokosvet. Gehard kokosvet smelt pas bij 36–40 graden en geeft geen koelte. Dat staat op de verpakking. Koudgeperste kokosolie werkt ook, maar die smaakt naar kokos.

Serveer de ischoklad meteen uit de koelkast. Hoe kouder het stukje is als je het op je tong legt, hoe duidelijker het gevoel.

Vormpjes

• Kleine aluminium vormpjes: de klassieke geplooide vormpjes in glanzende kleuren. Ze zijn dicht, houden hun vorm en zijn makkelijk los te pellen als het stukje koud is.
• Papieren vormpjes: gebruik ze dubbel. Anders kan het vloeibare vet door het papier trekken en vlekken maken.
• Siliconen vormpjes: ijsblokjesvormen of kleine bonbonvormpjes van siliconen werken goed, en de stukjes druk je er makkelijk uit als ze koud zijn. Leg ze daarna in papieren vormpjes in de trommel.
• Bakplaat met bakpapier: giet de massa in een dun laagje, laat het opstijven en breek het in stukken. Zo krijg je gebroken ijschocolade die lekker is op ijs of in een kerstzakje.

Dezelfde kleine vormpjes gebruik je voor knäck (Zweedse kerstkaramel), dus koop een grote verpakking en verdeel die over het kerstsnoep.

Allergenen – melk, kokos en noten

Melk: melkchocolade en witte chocolade bevatten melk. Pure chocolade bevat volgens de ingrediëntenlijst vaak geen melk, maar Livsmedelsverket, de Zweedse voedselautoriteit, heeft hoge gehaltes melk in chocolade gevonden, en wie een ernstige melkallergie heeft, moet soms ook pure chocolade zonder ‘kan sporen bevatten’-vermelding vermijden. Vraag het altijd eerst.

Kokos: kokos staat niet bij de noten in de Zweedse en Europese allergenenetikettering en hoeft daarom niet vetgedrukt op de verpakking te staan. Een kokosallergie is zeldzaam, maar bestaat wel. Vraag het aan degene die allergisch is, of aan de ouders van het kind.

Noten en pinda’s: het basisrecept bevat geen noten. Maar notennougat wordt van hazelnoten gemaakt, en chocolade, sprinkels en gemberkoekjes worden vaak gemaakt op plekken waar ook noten en pinda’s worden verwerkt. Livsmedelsverket heeft hoge gehaltes hazelnoot en pinda in chocolade gevonden.

• Lees de verpakking van de chocolade, het kokosvet, de nougat, de sprinkels en de gemberkoekjes. De vermelding ‘kan sporen bevatten van’ is vrijwillig en zegt niets over hoeveel – dat kan per partij variëren van niets tot veel.
• Maak de notenvrije portie als eerste, met een schone kom, pannenlikker en kannetje, en doe die in een eigen trommel.
• Schrijf op de trommel wat de ischoklad bevat: melk, kokos, noten of amandelen.

Krijgt iemand het benauwd, zwelt het gezicht op of wordt iemand duizelig na het eten, bel dan 112. Heeft de persoon een adrenalinepen, dan moet die eerst worden gebruikt.

Planning voor de kerstweek

Ischoklad kan goed vroeg gemaakt worden, omdat er bijna geen water in zit en hij koud bewaard wordt. Daardoor is het kerstsnoep dat al klaar kan zijn lang voordat de kerststress begint.

• Twee tot drie weken voor kerst: maak de basisportie, het liefst in een adventsweekend op dezelfde dag dat jullie gemberkoekjes bakken. Teken etiketten en doe de ischoklad in trommels in de koelkast. Het knutselen kan een eigen vakje worden in de adventskalender die jullie zelf maken.
• De week voor kerst: maak porties met smaak, munt en sinaasappel, en vul potjes om weg te geven aan de juf, de buren of oma.
• De dagen voor kerstavond: maak een laatste portie als de trommels leeg beginnen te raken. Op dezelfde dag kan een volwassene knäck (Zweedse kerstkaramel) koken en de rode kool maken, die ook beter wordt als hij een paar dagen staat.
• De dag voor kerstavond: leg de ischoklad in papieren vormpjes op een schaal, dek die af en zet de schaal in de koelkast. Dan staat hij klaar om op te dienen terwijl de kerstham geglaceerd wordt en de oven vol is.
• Kerstavond: haal de schaal pas tevoorschijn als de koffie wordt geserveerd. Zet wat overblijft na het eten terug in de koelkast, dan houden de stukjes hun vorm.

Meer ideeën voor december vind je in de kerstgids.

Bewaren en houdbaarheid

Ischoklad bewaar je in de koelkast. Dat komt niet in de eerste plaats doordat hij bederft, maar doordat het kokosvet al bij gewone kamertemperatuur begint te smelten.

• In de koelkast: in een goed sluitende trommel met deksel, in een koelkast van 4 graden, zoals Livsmedelsverket aanraadt. Leg bakpapier tussen de lagen. De basisportie bevat bijna geen water en blijft lang goed in de koelkast, maar eet hem bij voorkeur binnen drie tot vier weken op, wanneer de smaak op zijn best is. Porties met verse sinaasappelschil blijven minder lang goed.
• Goed sluitende trommel: chocolade en vet nemen makkelijk de geur van ander eten in de koelkast op. Met een goed deksel smaakt de ischoklad niet naar ui of kaas.
• In de vriezer: ischoklad kun je invriezen in een goed sluitende trommel, en hij is het lekkerst als je hem binnen een paar maanden opeet. Laat de trommel met het deksel erop ontdooien in de koelkast, zodat er geen vocht op de stukjes komt.
• Buiten de koelkast: in een warme kamer worden de stukjes vrij snel zacht en plakkerig. Haal alleen tevoorschijn wat er gegeten wordt en zet de rest terug.
• Grijs laagje: stukjes die gesmolten en weer opgesteven zijn, kunnen een lichte, matte bovenkant krijgen. Dat is vet dat zich aan de oppervlakte heeft afgezet. Het is onschadelijk, maar het ziet er minder mooi uit.

Ischoklad buiten in de winter

Ischoklad is het kerstsnoep dat zich thuis voelt in de kou. Voor een kerstdiner buiten of een middagje op een kerstmarkt kan de trommel in een koeltas, en op een koude dag houdt hij zelfs in de rugzak zijn vorm. Vriest het buiten, dan kan het dienblad met pas gevulde vormpjes zelfs op het balkon of de stoep opstijven, met een deksel erover. Terwijl jullie wachten, kunnen de kinderen ijsornamenten voor de kerstboom laten bevriezen.