Moet je bij stroomuitval eerst de vriezer of de koelkast leeg eten?

Eerst de koelkast. De koelkastproducten zijn het kwetsbaarst en houden het zonder stroom maar een paar uur vol, terwijl een gesloten en volle vriezer de kou tot twee etmalen kan vasthouden. Verplaats het diepvrieseten van morgen naar de koelkast, dan helpt het de koelkast koud te houden terwijl het ontdooit.

Mag je eten eten dat in de vriezer ontdooid is?

Ja, als het nog koelkastkoud is, kun je het meteen klaarmaken. Eten dat zacht is maar nog ijskristallen heeft, kun je opnieuw invriezen als de stroom terugkomt. De kwaliteit kan minder worden, maar de veiligheid komt niet in gevaar. Rauw vlees, kip en vis die warmer zijn geworden dan koelkastkoud, maken jullie meteen klaar of gooien jullie weg.

Hoeveel water is er in een week nodig voor het eten?

Het koken zelf kost in dit menu ongeveer twee tot drie liter per dag voor een gezin van vier, thee en chocolademelk inbegrepen. Het meeste water gaat op aan drinken en afwassen. Plan in totaal drie tot vijf liter per persoon per etmaal, dus 84–140 liter per week voor vier personen.

Welk crisiseten vinden kinderen lekker?

Hetzelfde als in een gewone week: pannenkoeken, gehaktballetjes met puree en vossenbessenjam, taco's, ravioli, stokbrood en pap met jam. Gehaktballetjes uit een pot, instant aardappelpuree en tortilla's blijven goed op kamertemperatuur. Bewaar een doos met chocola en favoriete koekjes voor de dagen waarop het humeur opraakt.

Welk eten bespaart de meeste brandstof?

Eten dat alleen kokend water nodig heeft, zoals couscous, instant noedels en havermout, en eten dat je koud kunt eten, zoals knäckebröd, tonijn en bonen uit blik. Vermijd gedroogde bonen en zilvervliesrijst, die een lange kooktijd nodig hebben.

Crisismenu voor een week – zeven dagen eten uit de voorraad voor het gezin

Dag	Ontbijt	Lunch	Avondeten	Snacks
Dag 1 – de koelkast	Fil (Zweedse zure melk) of yoghurt met cornflakes, een boterham met het geopende beleg	Kolbullar met spek uit de koelkast en vossenbessenjam	Pannenkoeken van de melk en eieren uit de koelkast, met jam	Het ijs uit de vriezer en fruit
Dag 2 – de vriezer	Havermout met kaneel, bevroren vossenbessen en geraspte appel	Worstjes of vissticks uit de vriezer, knäckebröd	Chili van het ontdooide gehakt, met tortilla's	Ontdooide broodjes en warme chocolademelk
Dag 3 – de voorraadkast	Havermoutpap met melk van melkpoeder en jam	Tomatensoep uit blik met snelkookmacaroni die in de soep gekookt zijn	Linzenstoof met rode linzen en braadpanbrood	Fruit uit blik en beschuit
Dag 4 – de voorraadkast	Cornflakes met melk van poeder, knäckebröd met smeerkaas	Tonijnsalade met gekookt ei en mais op knäckebröd	Taco's met bonen, mais en tortilla's	Rozenbottelsoep en biscuitjes
Dag 5 – de voorraadkast	Havermoutpap met rozijnen en kaneel	Gehaktballetjes uit een pot met instant aardappelpuree en vossenbessenjam	Pompoensoep of soep uit blik, stokbrood buiten boven de barbecue	Gedroogd fruit en een stukje chocola
Dag 6 – gekookt water	Pap uit de thermoskan die een nacht heeft gestaan	Couscous met tonijn en mais	Instant aardappelpuree met worstjes uit een pot en doperwten	Knäckebröd met smeerkaas
Dag 7 – gekookt water	Knäckebröd met smeerkaas en warme chocolademelk	Bonensalade met witte bonen, mais, olie en azijn	Ravioli uit blik, opgewarmd in de pan	Perziken uit blik en chocoladekoekjes uit de troostdoos

Het sneeuwnoodweer heeft de stroom in het hele dorp platgelegd, en de netbeheerder rekent in etmalen, niet in uren. De koelkast is sinds het ontbijt stil. Bij het aanrecht staat een gezin van vier met dezelfde vraag als alle buren: wat gaan we eten, en in welke volgorde? Het antwoord bepaalt of de week een avontuur wordt of een gevecht tegen zure melk en ontdooide vis.

Dit menu is gemaakt voor een gezin met twee volwassenen en twee kinderen dat zeven dagen zonder boodschappen moet kunnen, met een stormkoker (een spiritusbrander met windscherm), een gasstel of een barbecue in de tuin. Hoe jullie de voorraad opbouwen, lees je in de gids rollende voedselvoorraad, en hoe lang de producten goed blijven, zie je hier: hoe lang eten in de voorraad goed blijft. Hier gaat het over wat jullie echt eten, dag voor dag.

De week in drie tempo's

Zie de week als drie verschillende keukens die elkaar opvolgen:

De vriesdagen, dag 1–2. Jullie eten wat anders bederft: eerst de koelkast, dan de vriezer. Hier kook je echt eten, met vlees en melk.
De voorraadkastdagen, dag 3–5. Stoofpotten, soepen en pap van blikken, linzen en droge voorraad. Eén pan en 15–20 minuten kooktijd zijn genoeg.
De knäckebröddagen, dag 6–7. Nu besparen jullie op brandstof en water. Alles vraagt alleen kokend water, kort opwarmen of helemaal geen warmte.

Het patroon volgt hoe eten bederft: het kwetsbaarste eerst, het taaiste als laatste. Het volgt ook hoe de brandstof opraakt. Raakt die op dag 5 op, dan redden jullie het toch.

De vriesdagen: eerst de koelkast, dan de vriezer

De volgorde van Livsmedelsverket is duidelijk: gebruik eerst het eten in de koelkast. Een koelkast die 4 graden was toen de stroom uitviel, geeft jullie ongeveer zeven uur waarin je kunt vertrouwen op kijken, ruiken en proeven. Was hij 8 graden, dan hebben jullie ongeveer vier uur. De vriezer houdt het veel langer vol. Een gesloten en volle vriezer kan de kou tot twee etmalen vasthouden.

Daarom begint dag 1 met het geopende beleg, de fil en de laatste eieren. Kolbullar als lunch zijn een goede manier om het spek op te maken: de kolbullar (dunne Zweedse pannenkoeken van boven het vuur) zijn gewoon bloem, water en zout, gebakken in het vet van het spek, en de vossenbessenjam zetten jullie ernaast. Gekookte jam in schone potten kan in de voorraadkast, terwijl rauw geroerde vossenbessen in de koelkast moeten. Met de pannenkoeken van de avond is de melk op.

De vriezer doen jullie op dag 1 één keer open, en dan met een plan. Haal het ijs eruit, want dat blijft niet goed en de kinderen zullen die avond onthouden. Haal ook het avondeten van morgen eruit, het gehakt of de kip, en leg het in de koelkast. Dat werkt als koelelement terwijl het ontdooit, precies zoals Livsmedelsverket voorstelt.

Tips: Schrijf een briefje met wat er in de vriezer ligt en plak het nu al op de klep, op een gewone dag. Dan weten jullie wat je eruit moet halen voordat je hem opendoet, en staat de deur vijf seconden open in plaats van een minuut.

Op dag 2 maken jullie van het ontdooide gehakt chili con carne. Eten dat ontdooid is maar nog koelkastkoud is, kun je meteen klaarmaken. Het recept is voor een grote pan, dus halveer het. Zonder koelkast kunnen jullie geen restjes bewaren, behalve als het buiten koud is. Dan werkt het balkon als koelkast, als het eten beschermd staat tegen vogels en dieren. Doe de bonen erbij, dan is een kleinere hoeveelheid gehakt genoeg voor het hele gezin.

Rauw vlees, kip en vis die warmer zijn geworden dan koelkastkoud, moet je daarentegen meteen klaarmaken of weggooien, en nooit rauw opnieuw invriezen.

De voorraadkastdagen: één pan en 20 minuten

Nu begint de keuken die je van tevoren kunt plannen. De basisregel is een korte kooktijd, want elke minuut op de stormkoker kost brandstof. Rode linzen zijn in 15 minuten zacht, snelkookmacaroni in drie, en couscous heeft alleen kokend water en een deksel nodig. Gedroogde bonen en zilvervliesrijst horen niet in deze week thuis.

De linzenstoof is geschreven voor het kampvuur, maar werkt net zo goed op een stormkoker. Rode linzen, tomatenblokjes en paprikapoeder zitten in de voorraad. Wortels en uien blijven een tijdje goed op kamertemperatuur, en zijn ze op, dan werkt een blik wortels. De pastinaak kunnen jullie schrappen. Daarbij past panbrood, waarvoor je alleen bloem, bakpoeder, zout en ongeveer 1,5 deciliter water nodig hebt. Het melkpoeder in het recept is niet verplicht, maar maakt het brood zachter.

Taco's op dag 4 zijn voor veel kinderen het favoriete eten van de week. Bonen, mais en tomatenblokjes warm je op in een pan en serveer je in tortilla's. Als lunch die dag wordt het een vereenvoudigde tonijnsalade. De avocado en de yoghurt uit het recept zitten niet in de voorraad, dus meng in plaats daarvan tonijn, gehakt gekookt ei, mais, een scheutje olie en een beetje azijn. Eieren kunnen tegen kamertemperatuur, maar blijven in de kou langer goed.

De pompoensoep op dag 5 gaat ervan uit dat er een hokkaidopompoen in de gang ligt. Een hele, onbeschadigde pompoen blijft lang goed als hij koel ligt. Vervang de groentebouillon door water en bouillonblokjes en de verse gember door gedroogde. Kokosmelk heb je in blik. Anders wordt het soep direct uit het blik. Stokbrood boven de barbecue in de tuin maakt van dezelfde avond een uitje, en het deeg kun je net zo goed met water maken als met melk.

Tips: Kook de snelkookmacaroni direct in de tomatensoep in plaats van in een aparte pan. Dan heb je geen extra water en geen extra pit nodig, en het zetmeel maakt de soep romiger.

De knäckebröddagen: alleen kokend water

Tegen het eind van de week is het niet het eten dat opraakt, maar de brandstof, het water en de energie. Dan draait elke maaltijd om kokend water of helemaal geen warmte.

Breng 's ochtends één keer een volle pan aan de kook en giet het water in thermoskannen. Dat is genoeg voor chocolademelk, thee, couscous als lunch en instant noedels voor een kind met honger in de middag. De avond ervoor doen jullie havermout, rozijnen en kokend water in een brede thermoskan en draaien jullie het deksel erop. 's Ochtends is de pap klaar zonder dat de brander aan is geweest.

Tonijn, makreel in tomatensaus, bonen uit blik en knäckebröd hebben helemaal geen warmte nodig. De bonensalade op dag 7 bestaat uit witte bonen, mais, olie en een scheutje azijn. Ravioli uit blik is in een paar minuten warm in de pan en wordt het feestmaal van de week.

Het waterbudget

MCF rekent met drie tot vijf liter water per volwassene per etmaal voor drinken, koken en basishygiëne, en Livsmedelsverket noemt dezelfde marge per persoon. Voor een gezin van vier komt dat neer op 84–140 liter per week. Het meeste gaat op aan drinken. Het koken in dit menu kost ongeveer twee tot drie liter per dag voor het hele gezin, thee en chocolademelk inbegrepen. Zo doe je langer met het water:

Laat het kookwater eten worden. Het water van de macaroni wordt de basis van de soep, en met het water waarin jullie eieren kookten, kun je de pan afwassen.
Bewaar het vocht uit de blikken. Het vocht van mais, bonen en wortels wordt een deel van de vloeistof in de stoofpot.
Meet het water af. Pap voor vier is ongeveer 4 deciliter havermout en 8 deciliter water. De havermout met kaneel vraagt 5 deciliter water voor twee porties. Couscous vraagt ongeveer evenveel water als havermout.
Afvegen voor de afwas. Veeg de pan uit met een stukje knäckebröd of keukenpapier, dan is een scheutje water genoeg voor de afwas.
Houd rekening met dorst. Zout eten zoals bouillon, makreel en noedels maakt iedereen dorstiger, dus plan het op dagen waarop er nog water over is.

De rijstepap is troosteten, maar vraagt een liter melk en bijna een uur sudderen. Maak hem alleen als jullie een kachel of houtfornuis hebben die toch al brandt, en het liefst op dag 1, als de melk op moet.

Waar en hoe jullie koken zonder risico op koolmonoxide, lees je in de gids koken zonder stroom. Hoe jullie water halen en zuiveren, lees je in de gids over waterparaatheid.

Troosteten en vaste gewoontes voor de kinderen

Kinderen tussen twee en tien jaar komen een vreemde week verrassend goed door als drie dingen zijn zoals altijd: het eten komt op dezelfde tijden, het ziet er bekend uit en een volwassene lijkt rustig. Een zesjarige maalt er niet om dat de gehaktballetjes uit een pot komen, als ze maar naast de puree met vossenbessenjam liggen zoals altijd.

Houd de etenstijden aan. Ontbijt, lunch, tussendoortje en avondeten op hetzelfde tijdstip als in een gewone week houden de dag op orde, ook als de school dicht is.
Geef de kinderen een taak. Een zesjarige kan havermout afmeten, en een negenjarige kan waterwacht zijn met een briefje op de koelkast waarop elke gebruikte liter een streepje krijgt.
Laat elk kind een avondmaaltijd kiezen. Dan hebben ze iets om naar uit te kijken.
Zorg voor een troostdoos. Chocola, favoriete koekjes en iets wat er anders alleen op zaterdag is, en maak hem open als de dag erom vraagt, niet alleen op dag 7.
Maak er een picknick van. Avondeten op een kleed op de vloer van de woonkamer bij het licht van de hoofdlamp is iets heel anders dan avondeten in een donkere keuken.

Hebben jullie een kind jonger dan twee jaar, dan hebben jullie eigen välling (een Zweedse melkdrank met granen voor kleine kinderen), pap voor baby's of potjes babyvoeding in de voorraad nodig. Meer over hoe kinderen een crisis beleven, lees je in de gids voorbereid zijn met kinderen en gezin.

De stormkoker van de kanotocht is dezelfde brander die thuis het avondeten redt. Wie pap heeft gekookt in een kuksa (een houten drinkbeker) aan een meer, weet al het belangrijkste: deksel erop, korte kooktijd en geen water verspillen. Het oudere overzicht voedselparaatheid – wat moet je in huis hebben geeft een snelle eerste lijst als jullie bij nul beginnen.

Crisismenu voor een week – zeven dagen uit de koelkast, de vriezer en de voorraadkast

Crisismenu voor een week – een gezin met twee volwassenen en twee kinderen