Zimowy kemping w przyczepie i kamperze – jak przyczepa radzi sobie z mrozem

Jest wpół do dziewiątej wieczorem w styczniu, gdy samochód skręca na kemping u stóp wyciągu. Termometr w samochodzie pokazuje minus osiemnaście. Dzieci śpią na tylnym siedzeniu, a przyczepa za wami przez całą drogę w górę stała w tym samym mrozie. W środku przyczepy jest tak samo zimno jak na zewnątrz.

Pierwsze, co chce się zrobić, to napełnić wodę, żeby zagotować herbatę i umyć zęby. To też pierwsza rzecz, która może pójść źle. Bojler ma zawór, który na mrozie sam się otwiera, i woda wypływa prosto w śnieg.

Kolejność działań w pierwszej godzinie decyduje prawie o całym weekendzie. Ten przewodnik jest właśnie o tym i o wszystkim innym, co wygląda inaczej, gdy przyczepa albo kamper stoi w śniegu.

Tylko zima

Swilderness pisał już o życiu z przyczepą latem. Pakowanie, jedzenie w drodze i cele podróży opisujemy tutaj: wakacje z przyczepą i życie w kamperze, a kwestię wynajmu albo zakupu tutaj: porady o przyczepie i kamperze. Jak to wygląda naprawdę z rocznym dzieckiem w przyczepie, opowiadamy tutaj: z południa na północ z przyczepą kempingową – to była nasza pierwsza podróż z przyczepą, latem.

Ta strona dotyczy tylko zimy: wody, która zamarza, prądu i gazu, które się kończą, kondensacji, która kapie, i oblodzonych dróg. Jeśli wolicie spać w namiocie na śniegu, wszystko o tym znajdziecie tutaj: zimowe biwakowanie, czyli nocowanie pod namiotem zimą.

Sposób na zapamiętanie: cztery hasła

Pomyślcie o czterech rzeczach, w tej kolejności.

1. Droga. Opony zimowe, łańcuchy i przyczepa, która dojedzie na miejsce i będzie stabilnie stać.
2. Woda. Nic nie może zamarznąć w rurach, zbiornikach ani w bojlerze.
3. Ciepło. Prąd i gaz, które wystarczą na całą noc, i akumulator, który utrzyma pracę wentylatora.
4. Wentylacja. Wilgoć na zewnątrz, świeże powietrze do środka, spaliny na zewnątrz, a wywietrzniki i komin wolne od śniegu.

Przy dwóch pierwszych najczęściej coś się psuje. Przy dwóch ostatnich najczęściej zawodzi bezpieczeństwo.

Czy przyczepa jest przystosowana do zimy?

Sprzedawcy i producenci używają określeń takich jak „odporna na zimę” i „przystosowana do zimy”. Chodzi o badania według norm EN 1645-1 dla przyczep kempingowych i EN 1646-1 dla kamperów, a poziomy są dwa.

Poziom	Badanie	Co to oznacza dla was
Klasa II	Przyczepa musi się nagrzać w środku od zera do plus 20 stopni w ciągu dwóch godzin	Poradzi sobie z chłodną jesienią i łagodniejszą zimą
Klasa III	Przyczepę wychładza się do minus 15 stopni przez co najmniej dziesięć godzin, a w ciągu czterech godzin musi osiągnąć plus 20 stopni na środku przyczepy	Zbudowana do zimowego kempingu, z rurami i zbiornikami, które mają działać na mrozie

Jeden szczegół badania mówi bardzo wiele. Zbiorniki na wodę napełnia się dopiero po tym, jak przyczepa się nagrzeje i przez chwilę utrzyma plus 20 stopni. Potem sprawdza się, czy woda leci ze wszystkich kranów. Tę samą kolejność powinniście stosować na kempingu.

Jeśli wasza przyczepa nie jest przystosowana do zimy, i tak możecie biwakować zimą, ale liczcie się z tym, że zużywa więcej energii, a instalacja wodna jest bardziej wrażliwa. Zacznijcie od weekendu na kempingu z prądem i budynkiem sanitarnym, a nie od tygodnia w górach.

Droga: opony, łańcuchy i śnieg na dachu

Opony zimowe w przyczepie. W Szwecji od 1 grudnia do 31 marca przyczepa ciągnięta przez samochód osobowy musi mieć opony zimowe, gdy panują zimowe warunki drogowe. Oznacza to śnieg, lód, błoto pośniegowe albo szron na jakimkolwiek odcinku drogi – wystarczy odrobina szronu w zacienionym zakręcie. Głębokość bieżnika musi wynosić co najmniej trzy milimetry.

Kolce w samochodzie oznaczają kolce w przyczepie. Jeśli samochód ma opony z kolcami, przyczepa też musi je mieć. Odwrotnie jest dozwolone: samochód bez kolców może ciągnąć przyczepę z kolcami.

Wyjątek do 2028 roku. Do 30 listopada 2028 roku na przyczepach do 3500 kilogramów można używać opon oznaczonych M+S, jeśli są specjalnie zaprojektowane do jazdy zimowej. Zwykła opona letnia, która akurat ma takie oznaczenie, więc nie wystarczy.

Ciężki kamper. Kamper o masie powyżej 3500 kilogramów jest z reguły traktowany jak samochód osobowy klasy II i w okresie zimowym musi mieć bieżnik o głębokości co najmniej pięciu milimetrów.

Łańcuchy i Norwegia. W Szwecji możecie używać łańcuchów śniegowych, gdy wymagają tego warunki na drodze. W Norwegii pojazdy powyżej 3500 kilogramów, a więc również ciężki kamper, muszą mieć łańcuchy w samochodzie od 1 listopada, w regionach Nordland, Troms i Finnmark już od 16 października, i zawsze wtedy, gdy może pojawić się śnieg albo lód. Poćwiczcie zakładanie łańcuchów w domu na podjeździe, a nie po raz pierwszy na wzniesieniu z przyczepą z tyłu.

Śnieg na dachu. Zmiećcie śnieg z dachu przed jazdą. Śnieg i lód, które oderwą się w czasie jazdy, mogą trafić w samochód za wami. Usuńcie też śnieg z lamp i tablicy rejestracyjnej.

Ciężar. Ciężkie rzeczy pakujcie do samochodu, żeby koła napędowe lepiej przylegały do drogi. To pomaga, gdy trzeba wycofać przyczepę na miejsce w śniegu.

Gdy przyczepa już stoi

• Zwolnijcie hamulec ręczny i podłóżcie kliny pod koła. Inaczej hamulce mogą przymarznąć.
• Podłóżcie deski pod nogi podporowe, żeby nie zapadły się w śnieg i nie przymarzły.
• Nie stawiajcie przyczepy pod drzewami obciążonymi śniegiem. Spadający śnieg i lód mogą uszkodzić świetliki dachowe i wentylatory.
• Ustawcie dyszel w stronę drogi. Tę radę daje MSB (szwedzka agencja ds. ochrony ludności, dziś MCF), żeby przyczepę można było szybko odciągnąć, gdy zapali się u sąsiada. Zachowajcie co najmniej cztery metry odstępu od następnej przyczepy albo kampera.

Woda: pierwsza godzina

Wiele ogrzewaczy z bojlerem ma zawór chroniący przed zamarzaniem. Według karty produktu jednego z producentów otwiera się automatycznie, gdy temperatura spadnie poniżej mniej więcej trzech stopni, a woda wypływa przez spust pod przyczepą. Nie da się go zamknąć z powrotem, dopóki nie będzie około siedmiu stopni. Zawór chroni bojler przed rozsadzeniem przez lód, ale opróżnia też wodę, którą przed chwilą napełniliście.

Dlatego pierwsza godzina wygląda tak:

1. Podłączcie prąd i włączcie ogrzewanie, najlepiej jednocześnie na prądzie i gazie, jeśli przyczepa na to pozwala.
2. Poczekajcie, aż w środku zrobi się ciepło, także w szafkach i pod łóżkami, gdzie biegną rury.
3. Zamknijcie zawór chroniący przed zamarzaniem, gdy da się go zamknąć.
4. Dopiero teraz napełnijcie wodę i przepłuczcie wszystkie krany.

W tym czasie dzieci mogą dostać ciepły napój z termosu z samochodu i posiedzieć w kurtkach. To dobra godzina na odśnieżenie wokół przyczepy.

Co i tak zamarza

• Wąż od kranu na kempingu zamarza szybko. Zamiast tego napełnijcie kanister w budynku sanitarnym albo napełnijcie zbiornik i od razu schowajcie wąż.
• Woda szara zamarza w rurze i w zbiorniku zamontowanym pod podłogą. Postawcie wiadro pod spustem i często je opróżniajcie albo, gdy jest naprawdę zimno, zmywajcie i bierzcie prysznic w budynku sanitarnym.
• Zbiorniki i rury pod przyczepą to najsłabszy punkt przyczepy, która nie jest przystosowana do zimy. Jednym z zimowych akcesoriów jest kabel grzewczy układany wzdłuż rury odpływowej.

Jest też prostszy sposób. Jeden z producentów ogrzewania zwraca uwagę, że ogrzewanie może działać bez wody czystej w przyczepie. Wielu zimowych kemperowiczów zostawia zbiorniki puste, wodę bierze w kanistrach, a z budynku sanitarnego korzysta, żeby wziąć prysznic i pozmywać. To najbezpieczniejsze rozwiązanie dla przyczepy, która nie jest zbudowana na mróz.

Ciepło: prąd, gaz i akumulator

Prąd

Na zimowym kempingu przyczepę podłącza się do słupka elektrycznego. Bezpiecznik decyduje o tym, ile prądu możecie pobierać jednocześnie.

Bezpiecznik	Mniej więcej maksymalna moc
10 amperów	2300 watów
16 amperów	3600 watów

Grzałka w zwykłym ogrzewaczu kombi może pobierać do mniej więcej 1800 watów. Dołóżcie czajnik, suszarkę do włosów albo grzejnik w przedsionku, a bezpiecznik wybije. Urządzeń, które pobierają dużo prądu, używajcie na zmianę.

Kabel to kwestia bezpieczeństwa:

• Właściwy kabel. Szwedzkie kempingi akceptują tylko kabel trzyżyłowy o przekroju co najmniej 2,5 milimetra kwadratowego, z żółto-zielonym przewodem ochronnym i wtyczką CEE, bez łączeń aż do przyczepy. Wybierzcie kabel w gumowej izolacji przeznaczony do użytku na zewnątrz. Niektóre kempingi w górach tego wymagają, bo w górach słońce jest mocne.
• Najwyżej 25 metrów. MSB odradza dłuższy kabel, a kempingi go nie akceptują.
• Rozwińcie cały kabel. MSB ostrzega, że zwinięty kabel może się nagrzać tak bardzo, że izolacja się stopi.
• Powieście go. Kabel nie może przymarznąć do ziemi ani zostać uszkodzony podczas odśnieżania. Prosty sposób to linka za przyczepą i kilka plastikowych haczyków, na których wiesza się kabel.
• Wyłącznik różnicowoprądowy. MSB radzi mieć własny, na wszelki wypadek.

Na niektórych zimowych kempingach prąd jest w cenie, na innych jest mierzony i rozliczany za kilowatogodzinę. Zapytajcie przy rezerwacji.

Gaz

Gaz w butlach to mieszanka propanu i butanu. Zimą ma to znaczenie. Butan poniżej mniej więcej zera stopni pozostaje cieczą, a propan odparowuje aż do około minus 40. Butla z dużą ilością butanu może więc w zimny poranek słabo grzać, choć jest pełna. Zwykły szwedzki gaz w stalowej butli to w przeważającej części propan i radzi sobie z mrozem. Uważajcie na butle z czystym butanem, na przykład małe kartusze kempingowe i gaz kupiony za granicą.

Na jak długo wystarczy butla? Nikt nie odpowie dokładnie, ale można to policzyć. Jeden z producentów ogrzewania podaje, że ogrzewacz, który średnio daje 1000 watów, zużywa około 80 gramów gazu na godzinę.

Średnia moc grzania	Gaz na dobę	Butla 11 kg wystarczy na
1000 watów	około 2 kilogramy	niecałe sześć dób
2000 watów	około 4 kilogramy	niecałe trzy doby

To, ile ciepła potrzebuje przyczepa, zależy od izolacji, mrozu i wiatru. Po powrocie z pierwszego weekendu zważcie butlę, a będziecie wiedzieć, ile zużywa akurat wasza przyczepa. Na manometrze nie da się sprawdzić, ile gazu zostało, bo ciśnienie zależy od temperatury.

Kilka zasad od Energigas Sverige i MSB:

• Butla zawsze stoi pionowo, inaczej zawór bezpieczeństwa nie działa.
• Sprawdzajcie szczelność instalacji przy każdej wymianie butli i co najmniej raz w roku, za pomocą wskaźnika wycieku albo sprayu do wykrywania nieszczelności.
• Wąż musi być odporny na mróz. Węże gazowe muszą wytrzymywać minus 30 stopni i mieć takie oznaczenie. Przed sezonem zegnijcie wąż i wymieńcie go, jeśli pęka.
• Miejcie dwie butle. Zapas jest potrzebny właśnie wtedy, gdy pierwsza butla skończy się o trzeciej w nocy. Istnieją automatyczne przełączniki, które same przełączają na pełną butlę.
• Płomień powinien być w środku niebieskozielony. Żółte refleksy to znak, że palnik wymaga serwisu, a złe spalanie może wytwarzać tlenek węgla.

Akumulator

Wielu o tym zapomina. Ogrzewacz gazowy z wentylatorem potrzebuje do pracy 12 woltów, a bez prądu ogrzewanie się wyłącza, nawet jeśli butla z gazem jest pełna. Jeśli w nocy bezpiecznik w słupku wybije, zasilanie przejmuje akumulator, ale nie na zawsze.

Mróz to utrudnia. Akumulatora litowego z reguły nie wolno ładować poniżej zera stopni. Akumulator kwasowo-ołowiowy znosi to lepiej, ale przy mniejszym prądzie ładowania. Przeczytajcie, co pisze producent waszego akumulatora, i jeśli się da, trzymajcie akumulator w ciepłej części przyczepy.

Wentylacja: wilgoć, spaliny i czujniki

Kondensacja

Rodzina, która oddycha, gotuje i suszy rękawiczki, wypełnia przyczepę wilgocią. Gdy ciepłe, wilgotne powietrze trafia na zimną ścianę, skrapla się. Brytyjska organizacja branżowa producentów przyczep pisze, że przy silnym mrozie wilgotne ściany zewnętrzne są normalne, nawet w dobrze zbudowanej przyczepie.

Jak ograniczyć wilgoć:

• Otrzepcie śnieg na zewnątrz. Otrzepcie ubrania i buty, zanim wejdziecie do środka.
• Suszcie w suszarni. Większość zimowych kempingów ma w budynku sanitarnym suszarnię albo szafę do suszenia. Nie wieszajcie mokrych kombinezonów w przyczepie.
• Wietrzcie krótko i często. Rano i po gotowaniu otwórzcie na chwilę okno i drzwi. Pokrywka na garnku pomaga.
• Niech powietrze krąży. Wilgoć skrapla się tam, gdzie powietrze stoi, w szafach, pod łóżkami i za materacami. Odsuńcie materace trochę od ściany.
• Wycierajcie okna rano, żeby woda nie spływała do listew.

Wywietrzniki i komin

Przyczepa kempingowa ma stałe otwory wentylacyjne w podłodze i w dachu – ze względu na gaz. Nigdy nie wolno ich zatykać, także śniegiem.

• Odśnieżcie pod przyczepą. Wywietrzniki w podłodze i wlot powietrza ogrzewacza potrzebują swobodnego dopływu powietrza.
• Komin musi być drożny. Jeśli jest na dachu, może go zasypać śnieg. Jeden z producentów ogrzewania sprzedaje przedłużkę, która podnosi wylot o mniej więcej 20 centymetrów. Jeśli komin jest na ścianie, kondensat może zamarznąć i go zatkać – są na to specjalne osłony.
• Zamiećcie dach po opadach śniegu – zarówno ze względu na komin, jak i świetliki dachowe.

Czujniki

MSB radzi mieć w przyczepie zarówno czujnik dymu, jak i czujnik gazu. Czujnik tlenku węgla to trzeci alarm.

• Czujnik gazu alarmuje, jeśli gaz się ulatnia. Gaz jest mniej więcej półtora raza cięższy od powietrza i opada ku podłodze, więc umieśćcie czujnik zgodnie z instrukcją producenta, co często oznacza nisko. Energigas Sverige wymienia normę EN 50194.
• Czujnik tlenku węgla alarmuje, jeśli spalanie przebiega nieprawidłowo albo komin jest zasypany śniegiem. Istnieje osobna część normy, EN 50291-2, dla przyczep kempingowych, kamperów i łodzi. Więcej o objawach, czujnikach i o tym, co zrobić, gdy czujnik zaalarmuje, przeczytacie w przewodniku: tlenek węgla w namiocie.

Wciśnijcie przyciski testowe tego samego wieczoru, gdy dojedziecie. Nigdy nie grillujcie w przedsionku. MSB przypomina, że żarzący się węgiel drzewny wydziela tlenek węgla, i dotyczy to także grilla, który wygląda na wygaszony.

Miejcie przy drzwiach gaśnicę proszkową o masie co najmniej dwóch kilogramów i koc gaśniczy. Przyczepy płoną szybko, a MSB pisze, że pożar często trwa tylko kilka minut.

Dzieci w przyczepie

Przyczepa zimą to dobry pierwszy krok dla dzieci, które są ciekawe spania na śniegu. Macie ściany, prawdziwe łóżko i ciepło, a kiedy dzieci chcą zbudować śnieżny lampion, są drzwi, przez które mogą wyjść.

• Podłoga jest najzimniejsza. Ciepłe powietrze unosi się do góry, więc przy podłodze i na dolnym łóżku piętrowym może być wyraźnie chłodniej. Pomagają kapcie albo wełniane skarpety.
• Pora spać. Zanim dzieci zasną, dajcie im coś ciepłego do jedzenia i połóżcie na łóżkach śpiwory albo dodatkowe kołdry.
• Na dworze jest naprawdę zimno. Gdzie jest granica, jeśli chodzi o wyjście z małymi dziećmi do wyciągu albo na stok? Piszemy o tym w przewodniku: dzieci na stoku w mróz.

Jeśli dzieci chcą spróbować przespać noc w namiocie, przyczepa może stać obok jako ciepły plan awaryjny. Jak to zorganizować, opisujemy w przewodniku: zimowe biwakowanie z dziećmi.

Zimowe kempingi w ośrodkach narciarskich

Najprościej zacząć od kempingu w ośrodku narciarskim. Przy każdym miejscu jest tam prąd, jest budynek sanitarny z prysznicem i suszarnią, a do wyciągu często da się dojść pieszo. Rezerwujcie wcześnie, bo najlepsze miejsca w czasie ferii zimowych szybko znikają.

• Sälenfjällen ma zimowe kempingi w Kläppen, Tandådalen i Lindvallen. Ten w Tandådalen jest duży, ma około 770 miejsc. O kempingu w Kläppen, który jest otwarty przez cały rok, przeczytacie więcej tutaj: Kläppen z dziećmi.
• Branäs ma kemping z miejscami z prądem, kawałek spacerem od stoków – zobaczcie: Branäs z dziećmi.
• Bjursås ma zarówno domki, jak i kemping w odległości spaceru od wyciągów – zobaczcie: Bjursås z dziećmi.
• Kåbdalis w regionie Norrbotten ma przyczepy ustawione rzędami u stóp wyciągu – zobaczcie: Kåbdalis z dziećmi.
• Idre ma kemping przy terenie narciarskim, a w Norwegii zimowe kempingi są między innymi w Trysil, Hemsedal i Hafjell.

Więcej miejsc do porównania znajdziecie tutaj: wszystkie ośrodki narciarskie.

Poza kempingiem

Zimą obowiązują te same zasady co latem. Naturvårdsverket (szwedzka agencja ochrony środowiska) pisze, że allemansrätten, szwedzkie prawo powszechnego dostępu do przyrody, nie obejmuje wjeżdżania w teren ani stawiania przyczepy czy kampera w przyrodzie, a właściciel terenu nie może na to pozwolić. Na parkingu przy drodze wolno wam z reguły stać najwyżej jedną dobę w dni powszednie. Więcej o tym, co obowiązuje w górach i w rezerwatach przyrody, przeczytacie w przewodniku: gdzie wolno rozbić namiot zimą.

Nigdy nie stawiajcie pojazdu tam, którędy ma przejechać pług, ani tak, żeby w nocy został zasypany wałem śniegu.

Cztery hasła przed snem

• Droga: hamulec ręczny zwolniony, kliny pod kołami, a nogi podporowe na deskach.
• Woda: zawór chroniący przed zamarzaniem zamknięty, wiadro na szarą wodę opróżnione, a wąż schowany.
• Ciepło: zapasowa butla podłączona albo gotowa, kabel elektryczny wisi swobodnie, a akumulator jest naładowany.
• Wentylacja: komin i wywietrzniki wolne od śniegu, a czujniki przetestowane.

Potem możecie się położyć, a śnieg znów będzie osiadał na dachu.