Pulka z bagażem i dzieckiem – uprząż, dyszle i zimno w pulce

Jest sobota przed południem, samochód stoi na parkingu nad jeziorem. Pulka jest spakowana od wczoraj wieczorem: namiot na samym dole, śpiwory w wodoszczelnych workach na nim, termos i kiełbaski na wierzchu. Brakuje tylko jednego, a on już w niej siedzi: ma cztery lata i jest ubrany jak mały astronauta. Po półgodzinie marszu ścieżką wzdłuż brzegu dorosłemu, który ciągnie, jest tak gorąco, że zdejmuje kurtkę. Dziecko w pulce od dłuższej chwili nic nie mówi.

Właśnie o to chodzi w pulce. Z jednej strony to juczne zwierzę, dzięki któremu zabieracie cały obóz bez dźwigania go na plecach. Z drugiej – miejsce dla dziecka, które siedzi zupełnie nieruchomo tuż przy zimnym podłożu, podczas gdy wy się pocicie. Ten przewodnik dotyczy obu tych rzeczy: jak ciągnąć i pakować oraz jak czuje się dziecko z tyłu.

Dwa termostaty i kontrola na postoju

Dwa termostaty. Ten, kto ciągnie, ma w sobie piec, a ten, kto jedzie, nie ma żadnego. Zawsze będziecie mieć inną temperaturę, więc nie możecie kierować się tym, jak sami się czujecie. Rozbieraj się, gdy robi ci się ciepło, a dziecko ubierz cieplej, niż ci się wydaje, że trzeba.

Kontrola na postoju to trzy słowa i trzy czynności na każdym postoju, zawsze w tej samej kolejności:

1. Kark. Włóż dłoń za kołnierz dziecka, na kark. Zimny kark oznacza, że dziecko marznie.
2. Policzek. Szukajcie białych plam na policzkach, nosie i uszach i chwilę porozmawiajcie. Czy dziecko odpowiada tak jak zwykle?
3. Węzeł. Sprawdźcie ręką pas, mocowania dyszli i troczki pokrowca. Czy ładunek się przesunął?

Kto robi tę kontrolę na każdym postoju, zauważy i zmarznięte dziecko, i luźny pasek, zanim staną się problemem.

Lina czy dyszle

Pulkę można ciągnąć na linie albo na dwóch sztywnych drążkach, czyli dyszlach. Różnicę czuć już na pierwszym zjeździe.

Na linie pulka wjeżdża ciągnącemu prosto w pięty, gdy tylko teren zaczyna opadać. Na stoku ściąga w dół i w bok, a między drzewami sama wybiera sobie drogę wokół pni. Lina wystarczy do lekkiego ładunku na krótkim odcinku po płaskim.

Na dyszlach pulka trzyma odstęp. Dyszle nie pozwalają jej uderzać w nogi na zjeździe i prowadzą ją tak, że jedzie za wami po tej samej stronie drzew, także gdy idziecie w poprzek stoku. Dlatego dyszle są koniecznością, gdy w pulce siedzi dziecko. Dziecko nigdy nie powinno jechać w pulce, która może dogonić ciągnącego.

Dwie rzeczy, które warto wiedzieć o dyszlach:

• Wytrzymują ciągnięcie, ale nie skręcanie. Przy zbyt ostrym skręcie albo gdy pulka przewróci się na stoku, drążek może pęknąć. Skręcajcie szerokim łukiem.
• Mocowania muszą być ciasno dopięte. Jeśli paski mają luz, pulka przez cały dzień uderza was w plecy. Dociągnijcie je przed wyjściem.

Linka hamulcowa to lina przymocowana z tyłu pulki. Na zjazdach drugi dorosły idzie z tyłu i przytrzymuje, żeby pulka nie nabrała prędkości i się nie przewróciła. To jeden z powodów, dla których najlepiej być we dwoje, gdy jedzie dziecko.

Uprząż

Uprząż to pas biodrowy, często z szelkami, do którego mocuje się dyszle. Dzięki niej ciągniesz biodrami i nogami, a nie rękami i barkami. Pulkę ciągnie się lżej, a plecy zostają bardziej suche niż z plecakiem, bo żaden bagaż nie przylega do ubrania.

• Szybka klamra na pasie. Musisz móc odpiąć pulkę jednym ruchem, nawet jeśli upadniesz na zboczu.
• Pas na biodrach, nie na brzuchu. Siła ciągu ma przechodzić przez miednicę.
• Wypróbujcie w domu. Długość dyszli i uprzęży ustaw w ubraniu, w którym pójdziesz na wycieczkę, a nie w przedpokoju w cienkich spodniach.

Na dłuższej wycieczce dodatkowy pasek, zapasowa linka i taśma klejąca są warte swojej wagi. Najczęściej psują się mocowania i to je musisz umieć naprawić w terenie.

Plastikowe sanki, ackja czy pulka dziecięca

Plastikowe sanki z górki sprawdzą się, gdy trzeba przeciągnąć torbę drewna albo bagaż z samochodu na krótkim odcinku po płaskim. Nie mają dyszli, pokrowca ani osłony, łatwo przewracają się na bok i nie są zrobione do jazdy w terenie.

Ackja to właściwie duże saamskie sanie, zbudowane jak łódź ze stępką i ciągnięte przez renifera. Dziś wiele osób tak nazywa większą pulkę transportową na bagaż. Taka pulka ma kadłub, który stabilnie jedzie w śladzie narciarskim, wodoszczelny pokrowiec naciągany na ładunek i mocowania na dyszle. Jest zbudowana tak, żeby jechać za wami na zakrętach i się nie przewracać.

Pulka dziecięca to pulka holowana z siedziskiem albo miejscem do leżenia dla dziecka. Od pulki bagażowej różni ją ochrona: pałąk, który chroni przy przewróceniu, osłona przed wiatrem przed twarzą, pokrowiec na nogi i pas, który trzyma dziecko na miejscu. Wiele z nich można też rozłożyć na leżąco. Jeśli pulka jest nowa, wypróbujcie ją najpierw na krótkiej wycieczce, żeby wiedzieć, jak się zachowuje, zanim przyjdzie co do czego.

Pulka	Dobre do	Nie nadaje się do
Plastikowe sanki	Krótkie odcinki po płaskim, drewno z samochodu	Teren, zjazdy, dziecko na wycieczce
Ackja albo pulka bagażowa	Bagaż na biwak, dłuższe wycieczki	Dziecko, jeśli nie ma osłony i pasa
Pulka dziecięca	Dzieci, które nie mają siły iść ani jechać same na nartach	Ciężki bagaż wokół dziecka

Spakujcie sanki

Co zabrać, znajdziecie tutaj: lista rzeczy na zimowy biwak. Tu chodzi o to, gdzie co ląduje.

• Ciężkie nisko i na środku. Wtedy pulka jedzie stabilnie i nie przewraca się na stokach. Tam jest miejsce na namiot, wodę i paliwo.
• Równo na boki. Pulka, która jest cięższa z jednej strony, przez cały dzień ciągnie krzywo i przy pierwszym bocznym nachyleniu kładzie się na bok.
• Rzeczy na przerwę na wierzch i z przodu. Kurtka na postój, termos, siedziska i suche rękawice muszą dać się wyjąć bez odpinania całego pokrowca.
• Mocno naciągnijcie pokrowiec. Nie chodzi tylko o to, żeby nie wpadał śnieg. To pokrowiec trzyma ładunek na miejscu, gdy pulka podskakuje.
• Nic twardego luzem. Patelnia albo siekiera, które leżą luzem, przebiją i worki, i pokrowiec.

Gdy bagaż i dziecko jadą w jednej pulce

Najlepiej tego unikać. To, co jedzie z dzieckiem, ma być lekkie i miękkie, na przykład dodatkowy koc albo mały woreczek dziecka z przytulanką i rękawiczkami. Ciężkie rzeczy kładziecie do osobnej pulki albo do plecaka drugiego dorosłego.

Powód jest prosty. Na zjeździe wszystko w pulce leci do przodu i nic twardego nie może się zsunąć na dziecko. Dużo łatwiej też wyjąć dziecko na przerwie, gdy nie leży wokół niego bagaż.

Dziecko w pulce

Kto siedzi w pulce, nie rusza się, siedzi blisko ziemi, gdzie powietrze jest najzimniejsze, i dostaje w twarz wiatr od waszego własnego tempa. Z tyłu może być zimno i nieprzyjemnie, nawet gdy tobie, który ciągniesz, wcale nie jest zimno. Od tego wychodzi cały plan.

Ubranie

Dziecko potrzebuje cieplejszych ubrań, niż gdyby szło albo jechało samo na nartach. Ubierzcie je na cebulkę w kilka cienkich warstw, z wełną przy skórze i wiatroszczelną warstwą na wierzchu, i włóżcie do obszernego śpiworka do wózka. Ciasny śpiworek grzeje gorzej.

• Czapka, komin i rękawiczki, nawet jeśli dłonie leżą schowane w śpiworku.
• Podkładka, która amortyzuje wstrząsy i nie chłonie wilgoci pod dzieckiem, na przykład kawałek karimaty z pianki.
• Bezwodny krem na policzki, gdy jest mróz, najlepiej chwilę przed wyjściem.
• Okulary przeciwsłoneczne, gdy słońce stoi nisko nad śniegiem, także za osłoną przed wiatrem.

Pas ma być zapięty wokół śpiworka ani za luźno, ani za ciasno. Ręce powinny być wolne, ale osłonięte pod pokrowcem, żeby dziecko mogło się ruszać, pokazywać i zjeść kanapkę.

Ale też nie za ciepło

Druga pułapka to sytuacja odwrotna. Dziecko opatulone śpiworkiem, pokrowcem i osłoną przed wiatrem może się w słońcu przegrzać i spocić, a pot w następnym cieniu robi się zimny. Jeśli kark jest ciepły i wilgotny, zdejmijcie jedną warstwę. W wilgotną pogodę i w mocnym słońcu śpiworek trzeba co jakiś czas przewietrzyć.

Cisza jest sygnałem

Małe dzieci nie zawsze mówią, że marzną. Robią się ciche, siedzą zupełnie nieruchomo albo chcą, żeby je nieść. Dlatego kontrola na postoju zaczyna się od karku, a nie od pytania „zimno ci?”. Dziecko, które w pulce jest ciche i nieruchome, trzeba wyjąć, rozgrzać i dać mu coś słodkiego do picia, najmłodszym letniego, zanim ruszycie dalej. Jak rozpoznać wychłodzenie i odmrożenia i jak sobie z nimi radzić, opisujemy w przewodniku: wychłodzenie i odmrożenia.

Konkretne granice dla dziecka w pulce

• Dziecko poniżej sześciu miesięcy nie jeździ w pulce. Najmłodsze dzieci są szczególnie narażone na wstrząsy, zimno i przegrzanie.
• Dzieci poniżej trzech lat zostają w domu, gdy temperatura odczuwalna wynosi minus dziesięć stopni albo mniej, wliczając wiatr.
• Starsze dzieci w pulce wychładzają się szybciej niż rodzeństwo, które idzie albo jedzie samo, bo siedzą bez ruchu. Gdy jest zimniej niż minus dziesięć stopni albo mocno wieje, robicie tylko krótkie wycieczki blisko samochodu albo chatki.
• Wiatr się liczy. Przy minus dziesięciu stopniach i wietrze pięć metrów na sekundę skóra odczuwa to jak minus 17. O temperaturze odczuwalnej i o tym, jak się ją liczy, przeczytacie w przewodniku: zimno na stoku z dziećmi.
• Chore dziecko nie jedzie. Jeśli masz wątpliwości, zapytaj w przychodni pediatrycznej przed sezonem.

Jak długo?

Nie ma sztywnego limitu czasu, a najważniejsze pytanie nie brzmi, jak daleko idziecie, tylko czy wszyscy będą mieli udaną wycieczkę. Kilka godzin w pulce to dla małego dziecka aż nadto, z częstymi przerwami, podczas których może wyjść i się poruszać.

• Krócej, gdy jest zimno albo wieje. To bezruch wychładza.
• Planujcie wycieczkę pod dziecko. Cel powinien być taki, do którego fajnie jest dotrzeć – na przykład miejsce na grilla, chatka albo wiata, w której można przenocować zimą – i lepiej zawrócić za wcześnie niż za późno.
• Nie zaraz po jedzeniu. Od kołysania dziecko może dostać choroby lokomocyjnej. Ale nie ruszajcie też z głodnym dzieckiem, bo organizm potrzebuje energii, żeby utrzymać ciepło. Zjedzcie, odczekajcie chwilę i dopiero wtedy ruszajcie.
• Za pierwszym razem krótko. Godzinna wycieczka w znane miejsce powie wam więcej o tym, jak wasze dziecko się czuje, niż wszystkie porady.

Jeśli chcecie, żeby dziecko po jakimś czasie jechało samo, zajrzyjcie do przewodnika: narty biegowe z dziećmi. Wiele rodzin tego samego dnia na zmianę korzysta z pulki i z nart dziecka.

Teren

Pulce z bagażem nie przeszkadzają wyboje. Dziecku tak. Mocne uderzenia i dużo wstrząsów nie są dobre dla małych pleców ani małej głowy, zwłaszcza gdy dziecko siedzi.

• Wybierajcie równe ślady i ścieżki, a unikajcie trawersów i gęstego lasu.
• Idźcie spokojnie. Równe tempo to mniej wstrząsów, a ty mniej się pocisz.
• Na zjazdach połóżcie dziecko, jeśli pulkę da się rozłożyć. Pulka jest wtedy stabilniejsza, a dziecko lepiej chronione.
• Sypki śnieg: idźcie najpierw bez pulki i wydepczcie albo przetrzyjcie na nartach ślad. Oszczędza to i was, i pulkę.
• Na trasie biegowej pulka jedzie obok torów do stylu klasycznego, nigdy w nich.
• Nie zjeżdżajcie na sankach po szlakach turystycznych, po których chodzą inni. Jeśli dzieci chcą zjeżdżać same, miejsce na to jest na górce – zobaczcie na przykład: górki saneczkowe w Sztokholmie albo górki saneczkowe w Göteborgu.

W górach płaskie światło sprawia, że nawisy i dołki są słabo widoczne, a wiatr mocniej dmucha. Tam obowiązuje więcej zasad – opisujemy je w przewodniku: biwak pod namiotem w górach zimą.

Jeśli macie przejść przez jezioro, pamiętajcie, że pulka z bagażem i dzieckiem waży więcej niż wy sami. Nigdy nie wjeżdżajcie na lód, o którym nie wiecie, że utrzyma, a przed sezonem przeczytajcie przewodnik: bezpieczeństwo na lodzie z dziećmi.

Na miejscu biwaku

Kiedy zatrzymujecie się na noc, pulka przydaje się do czegoś więcej niż transport. Postawiona na sztorc osłania kuchenkę od wiatru, a z karimatą na wierzchu robi się z niej ławka. Dziecko, które całą drogę siedziało bez ruchu, ma od razu wstać i się ruszać, najlepiej mając zadanie, na przykład wydeptać miejsce pod namiot albo zbierać gałązki, podczas gdy wy, dorośli, wkładacie kurtki na postój.

Zacznijcie od czegoś ciepłego. Najpierw termos, coś słodkiego do picia, a potem jedzenie. O gotowaniu na mrozie przeczytacie tutaj: gotowanie na dworze zimą, a o tym, jak zdobyć wodę pitną ze śniegu, gdy termos jest pusty, tutaj: topienie śniegu na wodę. Jak sprawić, żeby cała noc była dla dzieci udana, opisujemy tutaj: zimowe biwakowanie z dziećmi, a całość, od ogrodu po góry, tutaj: zimowe biwakowanie.