Popularne wyszukiwania

    Sjömansbiff nad otwartym ogniem – wołowina, cebula i ziemniaki warstwami w garnku

    Wołowina w plastrach, cebula i ziemniaki, które przez godzinę pyrkają pod pokrywką

    • 4 porcji
    • Czas: 15 min w domu + 1 godz. 30 min przy ognisku
    • Poziom trudności: średni
    • 15 składników
    • 11 kroków
    Do przepisu
    Sjömansbiff na patelni, widok z góry – ziemniaki w plastrach, cebula i mięso posypane posiekaną natką pietruszki, a obok miseczka marynowanych ogórków.
    Zdjęcie: Perolof, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

    Garnek stoi na żarze od dobrych pół godziny, kiedy ktoś podnosi pokrywkę, żeby zajrzeć. Para bucha w mróz jak chmura i nagle przy całym miejscu na ognisko pachnie cebulą, liściem laurowym i ciemnym piwem. Narty stoją oparte o skład drewna, a ten, komu najbardziej zimno, przysunął się najbliżej ognia, choć nikt nie musiał nic mówić.

    Sjömansbiff, czyli szwedzka „wołowina marynarska” – wołowina z ziemniakami duszona warstwami w piwie – jest stworzona właśnie do tego: wszystko w jednym garnku, nic nie trzeba przewracać, a sos robi się sam, kiedy czekacie. Nad ogniem trudny jest nie smak, tylko dno. Przy właściwej kolejności warstw, z pokrywką i z garnkiem na żarze, a nie w płomieniach, mięso wychodzi kruche, a ziemniaki całe. Jeśli pierwszy raz gotujecie w garnku na dworze, najpierw przeczytajcie: gotowanie w garnku nad ogniskiem.

    Przygotowanie

    1. Rozpalcie ognisko odpowiednio wcześnie, co najmniej pół godziny przed postawieniem garnka. Potrzebujecie i płomieni do obsmażania, i warstwy żaru, na której garnek będzie mrugał. Najpierw sprawdźcie, czy nie obowiązuje zakaz palenia ognia, patrz: zasady palenia ognisk w przyrodzie.
    2. Kroicie ziemniaki w plastry o grubości około 1 cm dopiero przy ognisku – wtedy nie zdążą zszarzeć ani zamarznąć.
    3. Postawcie pusty garnek nad płomieniami albo najgorętszą częścią żaru i porządnie go nagrzejcie. Roztopcie połowę masła z olejem.
    4. Obsmażajcie mięso w dwóch albo trzech turach, minutę z każdej strony, aż plastry się zrumienią. Odłóżcie je na pokrywkę albo talerz, posólcie i popieprzcie.
    5. Podsmażcie cebulę na reszcie masła przez parę minut, żeby zebrała przypieczone resztki z dna. Wyjmijcie mniej więcej połowę cebuli, a resztę zostawcie jako miękką warstwę na dnie.
    6. Układajcie warstwami: ziemniaki, mięso, cebula, ziemniaki, mięso i na wierzchu na koniec ziemniaki. Między warstwy włóżcie liście laurowe.
    7. Wlejcie piwo i bulion. Płyn ma prawie przykrywać górną warstwę ziemniaków. W razie potrzeby dolejcie gorącej wody z termosu.
    8. Przykryjcie pokrywką i przesuńcie garnek z płomieni na żar albo podnieście go wyżej na trójnogu, żeby spokojnie mrugał, a nie mocno bulgotał.
    9. Duście przez 50–60 minut. Co dziesięć minut obracajcie garnek o ćwierć obrotu, żeby nie stał cały czas tą samą stroną do ognia, i nasłuchujcie: jeśli od dna słychać suche skwierczenie, jest za gorąco albo jest za mało płynu.
    10. Po około 50 minutach sprawdźcie nożem. Ziemniaki mają być miękkie, a mięso kruche. Doprawcie wywar solą i pieprzem.
    11. Posypcie natką pietruszki i podawajcie prosto z garnka z ogórkami konserwowymi albo buraczkami.

    12. Jeśli cała rodzina ma jeść z jednego garnka bez alkoholu, zamieńcie piwo na bulion z syropem i sosem sojowym i postępujcie tak samo. Wtedy z soleniem poczekajcie do doprawiania w kroku 10, bo podwójna ilość bulionu i sos sojowy już dają słoność. Jeśli dorośli chcą zostać przy piwie, zróbcie dwa mniejsze garnki z połową wszystkiego w każdym i pilnujcie, który jest który.

    Gotowaliście według tego przepisu? Wystaw ocenę

    Oceń ten przepis jako pierwszy.

    Więcej przepisów do wypróbowania

    Wszystkie przepisy →
    • Biała miska gęstej żółtej grochówki z kawałkami cebuli i łyżka nabierająca porcję zupy. 🔥 Z ogniska

      Ärtsoppa nad otwartym ogniem – szwedzka grochówka z żółtego grochu z boczkiem w zimowy dzień

      🍽️ 4 porcji 🥕 11 składników 👣 9 kroków

    • Żółte rotmos z małymi kawałkami marchewki na jasnym talerzu, obok gotowana lekko solona golonka i łyżka gruboziarnistej musztardy. 🔥 Z ogniska

      Rotmos z kiełbasą nad otwartym ogniem – purée z brukwi ugniecione w garnku, kiełbasa smażona obok

      🍽️ 4 porcji 🥕 12 składników 👣 9 kroków

    • Duża jasna fasola z kawałkami kiełbasy i boczku w sosie pomidorowym, posypana posiekaną natką pietruszki, w białym głębokim talerzu na plecionej podkładce. 🔥 Z ogniska

      Fasola z kiełbasą nad otwartym ogniem – dymna fasola po kowbojsku z garnka

      🍽️ 4 porcji 🥕 17 składników 👣 8 kroków

    • Zbliżenie świeżo upieczonej fläskpannkaki ze złotobrązową, bąbelkowatą powierzchnią i wystającymi kawałkami boczku. 🔥 Z ogniska

      Fläskpannkaka nad otwartym ogniem – szwedzki placek z boczkiem pieczony w garnku z żarem na pokrywce

      🍽️ 4 porcji 🥕 7 składników 👣 10 kroków

    W domu albo przy ognisku

    Na mrozie w drodze kłopot sprawiają trzy rzeczy i wszystkie trzy da się rozwiązać w domu.

    • Piwo może zamarznąć. Piwo zamarza kilka stopni poniżej zera, a szklana butelka, która zamarznie, może pęknąć w plecaku. Przelejcie piwo do plastikowej butelki i zapakujcie ją w środek torby albo weźcie puszkę, która pojedzie na sankach między ubraniami.
    • Ziemniaki nie mogą zamarznąć. Surowe ziemniaki, które zamarzły, po ugotowaniu są szkliste i wodniste. Obierzcie je w domu, włóżcie w całości do woreczka i zapakujcie w sweter albo do małej torby termicznej, która tym razem pracuje odwrotnie i trzyma mróz na zewnątrz.
    • Mięso ma być zimne, ale nie zamrożone. Zamrożonych plastrów nie da się obsmażyć – zamiast tego gotują się w wodzie z rozmarzania. Pokrójcie mięso w domu, jeszcze go nie przyprawiajcie i szczelnie zapakujcie w woreczek. Mróz na dworze utrzyma je w zimnie przez całą drogę.

    Cebulę najlepiej pokroić w domu, wtedy nie musicie stać z nożem w cienkich rękawiczkach przy ognisku. Masło pokrójcie w kawałki przed wyjściem, bo cała kostka na mrozie robi się twarda jak mydło.

    Jeśli chcecie jeść od razu po dotarciu na miejsce albo jest za zimno, żeby półtorej godziny stać w miejscu, ugotujcie cały sjömansbiff w domu i zabierzcie go w nagrzanym termosie obiadowym. Więcej o tym, jak kuchnia w domu i termos dzielą się pracą: gotowanie na dworze zimą. Jak bezpiecznie zapakować ciężki garnek: sanki z bagażem.

    Porady do sjömansbiff nad ogniskiem

    • Cebula na dnie to tarcza cieplna garnka. Warstwa miękkiej cebuli chroni ziemniaki przed najsilniejszym ciepłem i robi się słodka i ciemna, zamiast żeby ziemniaki przywarły.
    • Regulujcie odległością, a nie drewnem. Za gorąco: podnieście garnek albo przesuńcie go na brzeg żaru. Za chłodno: zgarnijcie pod niego więcej żaru. Dołożenie drewna daje płomienie, a płomienie dają gorące dno.
    • Podnoście pokrywkę jak najrzadziej. Na mrozie za każdym razem, gdy ucieka para, długo trwa, zanim garnek znów się zagotuje.
    • Wiatr zabiera więcej ciepła niż mróz. Garnek stojący w przeciągu ledwo się gotuje. Ustawcie się tak, żeby wiatr wiał obok ogniska, a nie przez nie.
    • Weźcie wodę, która nie zamarznie. Garnek może wymagać dolania wody, a woda w zwykłej butelce zdąży zamienić się w lód. Najprościej wziąć gorącą wodę w termosie, a jeśli nie, zostaje wam to: topienie śniegu na wodę.

    Bezpieczeństwo przy garnku

    Alkohol nie odparowuje całkowicie. Często uważa się, że cały alkohol znika, kiedy piwo się gotuje. Pomiary w duszonych potrawach pokazują, że po pół godzinie zwykle zostaje mniej więcej jedna trzecia, a po godzinie mniej więcej jedna czwarta. Dopiero po paru godzinach znika prawie wszystko, a pod pokrywką odparowuje prawdopodobnie jeszcze mniej. Ilość na porcję jest niewielka, ale jeśli chcecie, żeby jedzenie dzieci było bezalkoholowe, zróbcie danie na bulionie. Svagdricka (słabe szwedzkie piwo słodowe) i lekkie piwo też nie są bezalkoholowe – często zawierają około dwóch procent.

    Wrzący sos w kubku. Wywar w sjömansbiff jest tak gorący jak wrząca woda i przywiera do skóry. Niech porcja dziecka chwilę ostygnie w misce, zanim ją podacie, i lepiej dajcie dzieciom miskę z brzegiem niż kubek, który w grubych rękawiczkach łatwo się przewraca.

    Oparzenia na zewnątrz zimą. Chłodźcie oparzenie chłodną wodą, na przykład z termosu, kiedy ostygnie, przez mniej więcej kwadrans, ale nie dłużej, bo potem rośnie ryzyko wychłodzenia. Nigdy nie używajcie śniegu ani lodu – bardziej uszkadzają skórę. Chłodźcie tylko oparzone miejsce, a resztę ciała dziecka trzymajcie w cieple. Szukajcie pomocy medycznej przy pęcherzach na powierzchni większej niż dłoń dziecka, przy oparzeniach twarzy, dłoni albo stóp i zawsze, gdy dziecko ma 12 miesięcy lub mniej. Więcej o bezpieczeństwie przy ognisku znajdziecie tutaj: bezpieczeństwo przy ognisku w przyrodzie.

    Ciepłe jedzenie ma być gorące. To, co ma być zjedzone później, z termosu albo jako druga porcja, musi być bardzo gorące, co najmniej 60 stopni. Jedzenie, które zrobiło się letnie, zjada się od razu albo podgrzewa, aż się zagotuje. Resztki mogą stygnąć na dworze w śniegu w szczelnym pojemniku albo woreczku, gdy jest kilka stopni powyżej zera albo zimniej, a potem jak najszybciej po powrocie trafiają do lodówki.

    Alergeny: piwo zawiera gluten z jęczmienia, masło zawiera mleko, a kostki bulionowe mogą zawierać seler i gluten. Sos sojowy zawiera soję i często pszenicę. Z bezglutenowym bulionem i bez piwa i sosu sojowego danie jest bezglutenowe.

    Sjömansbiff z dziećmi

    Dzieci w wieku szkolnym mogą obrać ziemniaki w domu obieraczką. Przy ognisku mogą ułożyć plastry ziemniaków, mięso i cebulę w trzech kupkach na desce w kolejności, w jakiej mają trafić do garnka, żeby dorosły musiał je tylko włożyć, kiedy garnek będzie gorący. Po obsmażaniu garnek jest już gorący, więc ten, kto układa warstwy, potrzebuje rękawic do ogniska i ma stać z boku ognia, a nie nad nim. Najmłodsi mogą liczyć liście laurowe i dopilnować, żeby wszystkie zostały wyjęte z garnka, zanim jedzenie zostanie podane. Uchwytem do garnka i pokrywką, która robi się bardzo gorąca, zajmuje się dorosły.

    Zanim jedzenie będzie gotowe, minie godzina, a godzina bez ruchu na mrozie to dla dziecka długo. Niech w tym czasie zrobią rundkę po trasie, zbudują fotel ze śniegu albo przyniosą drewno, i miejcie coś ciepłego do picia na czas czekania. Porady, jak utrzymać dzieci w cieple: dzieci na stoku w mróz. Więcej o odpowiedzialności przy ognisku: gotowanie z dziećmi nad ogniskiem.

    Częste błędy

    • Garnek cały czas stoi w płomieniach, a ziemniaki na dnie przywierają, podczas gdy te na górze są jeszcze twarde.
    • Mięso jest zamrożone, kiedy ma być obsmażane, więc gotuje się, zamiast się zrumienić.
    • Za mało płynu na początku. Większość pary ucieka w mróz, więc płyn ma prawie przykrywać ziemniaki.
    • Pokrywka jest ciągle podnoszona, żeby sprawdzić, i gotowanie nigdy nie wraca do rytmu.
    • Ziemniaki są pokrojone za cienko i zamieniają się w papkę. Centymetr trzyma się w całości przez godzinę.
    • Butelka z piwem zamarzła i pękła w plecaku w drodze.

    Warianty sjömansbiff

    • Z łosiem albo sarną: zamieńcie wołowinę na plastry pieczeni z łosia albo łopatki z sarny. Dziczyzna jest chuda, więc przy obsmażaniu nie żałujcie masła.
    • Szybsza wersja: plastry rostbefu albo zrazowej miękną w 40 minut. Obsmażajcie je krótko, żeby nie wyschły.
    • Z warzywami korzeniowymi: zamieńcie połowę ziemniaków na marchewkę i pasternak, które znoszą tak samo długie gotowanie.
    • Zamiast tego długie duszenie: jeśli chcecie gulasz, który może stać kilka godzin, z zielem angielskim i liściem laurowym, wybierzcie kalops, czyli szwedzki gulasz wołowy z zielem angielskim. Jeśli macie tylko pół godziny, lepiej sprawdzi się to danie: esencjonalny gulasz z paskami mięsa.
    • Z chlebem do maczania: upieczcie obok na patelni, kiedy garnek się dusi, to: chlebek z patelni nad otwartym ogniem.

    Najczęściej zadawane pytania

    Czy alkohol odparowuje z sjömansbiff?

    Nie do końca. Po godzinie duszenia zostaje mniej więcej jedna czwarta alkoholu, a dopiero po paru godzinach znika prawie cały. Ilość na porcję jest niewielka, ale jeśli chcecie dać dzieciom jedzenie całkowicie bez alkoholu, ugotujcie ich porcję na bulionie wołowym z odrobiną ciemnego syropu.

    Czy sjömansbiff można zrobić bez piwa?

    Tak. Zamieńcie piwo na tyle samo bulionu wołowego i dodajcie łyżkę ciemnego syropu, który daje lekko słodką, ciemną nutę, jaką zwykle wnosi piwo. Svagdricka i lekkie piwo często zawierają około dwóch procent alkoholu, więc nie są alternatywą bezalkoholową. Piwo bezalkoholowe może zawierać najwyżej 0,5 procent i też się sprawdzi, jeśli chcecie zachować smak piwa.

    Jakie mięso jest najlepsze do sjömansbiff?

    Karkówka wołowa i łopatka robią się najbardziej kruche po godzinie duszenia, bo mają trochę tłuszczu i tkanki łącznej, która się rozpuszcza. Rostbef i zrazowa są chudsze i szybsze, ale wysychają, jeśli gotują się za długo.

    Jak długo gotować sjömansbiff nad otwartym ogniem?

    Liczcie 50–60 minut pod pokrywką od momentu, gdy zacznie mrugać, plus czas na obsmażenie i zagotowanie. Przy silnym mrozie i wietrze może to potrwać kwadrans dłużej. Jest gotowy, kiedy ziemniaki są miękkie na wskroś, a mięso kruche.

    Czy można zabrać sjömansbiff w termosie?

    Tak, to dobry sposób na naprawdę mroźny dzień. Ugotujcie danie w domu, nagrzejcie termos obiadowy wrzątkiem i napełnijcie go po brzegi parującym gulaszem. Zjedzcie go tego samego przedpołudnia albo na obiad, a jeśli zdążył zrobić się letni, podgrzejcie go w garnku przy ognisku.

    Co zrobić z resztkami?

    Niech ostygną w szczelnym pojemniku w śniegu, a po powrocie do domu wstawcie je do lodówki. Następnego dnia podgrzejcie je, aż się zagotują, albo pokrójcie mięso i ziemniaki w kostkę i usmażcie z nich to: pyttipanna nad ogniskiem.

    Więcej dań na ten sam żar: gotowanie na ognisku. A na deser, kiedy garnek się dusi, możecie położyć w żarze to: pieczone jabłka w żarze.

    Więcej poradników i przepisów

    Więcej do garnka przy ognisku

    Garnek nad ogniskiem

    Trójnóg, ruszt albo kamienie, żeliwo albo stal – tak garnek dostanie równe ciepło, które da się regulować.

    Przeczytajcie o daniach z garnka

    Garnek na sankach

    Ciężki żeliwny garnek, termos i pojemniki z jedzeniem – tak spakować sanki, żeby nic się nie przewróciło, nie wyciekło ani nie zamarzło.

    Dobrze spakowana pulka

    Z resztek będzie pyttipanna

    Zostało w garnku mięso i ziemniaki? Pokrójcie resztki w kostkę i następnego dnia usmażcie na patelni pyttipannę, szwedzki hasz z ziemniaków i mięsa.

    Do pyttipanny