Popularne wyszukiwania

    Herbata z pędów świerku nad ogniskiem – jasnozielone pędy w garnku w wieczór na początku lata

    Jasnozielone pędy, garnek i dziesięć minut czekania przy ognisku

    • 4 kubki
    • Czas: 15 min zbierania + 20 min przy ognisku
    • Poziom trudności: łatwy
    • 6 składników
    • 9 kroków
    Nowe jasnozielone pędy świerku wyrastają na końcach ciemnozielonych świerkowych gałązek w dzień na początku lata.
    Zdjęcie: W.carter, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

    Jest jasny wieczór na początku czerwca. Świerki na skraju lasu mają na końcu każdej gałązki jasnozielone pędzelki, tak miękkie, że da się je zgiąć jednym palcem. Na niektórych wciąż siedzi brązowa łuska, która chroniła pączek, i odpada przy zrywaniu. Wystarczy mała torebka. Przy ognisku garnek już się gotuje, a kiedy zostaje zdjęty i wrzuca się do niego pędy, unosi się zapach, który przypomina cytrynę i żywicę.

    Herbata z pędów świerku to jeden z najprostszych sposobów, żeby posmakować lasu. Jest delikatna, lekko kwaskowa i trochę żywiczna, a dzieci często wolą ją zbierać niż pić. Ta strona dotyczy głównie tego, od czego zależy, czy herbata wyjdzie dobra i czy wszystko zrobicie jak trzeba: do kogo należą pędy, jak odróżnić świerk od trującego cisu i dlaczego woda nie powinna gotować się razem z pędami. Zapamiętaj trzy słowa: zgoda, jasna zieleń, spokojnie.

    Przygotowanie

    1. Rozpal małe ognisko z płomieniem albo postaw garnek na ruszcie nad równym żarem.
    2. Rozłóż pędy na czystej powierzchni, na przykład na talerzu albo na torbie, w której je zebraliście. Usuń igły, brązowe łuski i drobne robaczki, a jeśli masz dużo wody, szybko opłucz pędy w odrobinie wody.
    3. Wlej wodę do garnka, przykryj pokrywką i zagotuj.
    4. Zdejmij garnek albo odsuń go na bok i poczekaj pół minuty, aż przestanie bulgotać. Woda ma teraz około 90 stopni.
    5. Wrzuć pędy, zamieszaj raz i przykryj pokrywką, żeby zapach został w garnku.
    6. Parz herbatę 8–10 minut, jeśli ma być łagodna, i do kwadransa, jeśli mocniejsza. Po ośmiu minutach spróbuj łyżką.
    7. Herbata jest gotowa, gdy nabierze lekko żółtozielonego albo jasnobursztynowego koloru i świeżo pachnie cytryną i lasem. Jeśli wciąż jest prawie bezbarwna i smakuje jak woda, parz ją jeszcze kilka minut albo dorzuć dodatkową garść pędów.
    8. Przecedź herbatę do kuksów przez sitko albo kawałek materiału. Pędy możesz wrzucić do ogniska albo zostawić w lesie.
    9. Osłódź do smaku. Do kubka dzieci możesz dolać odrobinę zimnego soku, wtedy herbata będzie słodka i w sam raz ciepła.

    Gotowaliście według tego przepisu? Wystaw ocenę

    Oceń ten przepis jako pierwszy.

    Więcej przepisów do wypróbowania

    Wszystkie przepisy →
    • 🔥 Z ogniska

      Przepis – bułeczki cynamonowe pieczone na patelni nad ogniem

      🍽️ ok. 6 bułeczek 🥕 9 składników 👣 4 kroków

    • Grillowany burger i plaster cebuli na ruszcie nad ogniskiem w plenerze. 🔥 Z ogniska

      Cheeseburger In-N-Out

      🥕 15 składników 👣 5 kroków

    • Duża jasna fasola z kawałkami kiełbasy i boczku w sosie pomidorowym, posypana posiekaną natką pietruszki, w białym głębokim talerzu na plecionej podkładce. 🔥 Z ogniska

      Fasola z kiełbasą nad otwartym ogniem – dymna fasola po kowbojsku z garnka

      🍽️ 4 porcji 🥕 17 składników 👣 8 kroków

    • Dwa jasno wypieczone calzone w kształcie półksiężyca na ciemnej, zniszczonej blasze posypanej mąką. Nadzienie wyciekło z boku obu i spaliło się na czarno na blasze. 🔥 Z ogniska

      Calzone nad ogniskiem – złożona pizza na patelni z pokrywką albo na ruszcie

      🍽️ 4 calzone 🥕 13 składników 👣 15 kroków

    Trzy słowa: zgoda, jasna zieleń, spokojnie

    Zgoda. Naturvårdsverket (szwedzka Agencja Ochrony Środowiska) odpowiada wprost, że nie: zbieranie pędów świerku nie wchodzi w zakres allemansrätten (szwedzkiego prawa swobodnego dostępu do przyrody) i zanim zaczniesz zbierać, musisz zapytać właściciela terenu o zgodę. Pędy to w dodatku nowy przyrost drzewa na cały rok. Wielu ludzi myśli, że kilka pędów można zerwać bez pytania, ale w odpowiedzi Naturvårdsverket takiego wyjątku nie ma. Dlatego zbierajcie na własnym terenie, u kogoś, kogo znacie, albo po zapytaniu. Nawet jeśli dostaliście zgodę, bierzcie z każdego drzewa tylko pojedyncze pędy i rozłóżcie zbieranie na kilka świerków. Nigdy nie zrywaj pędu wierzchołkowego małego świerku, bo wtedy może wyrosnąć krzywo.

    Jasna zieleń. Do garnka trafiają tylko nowe, miękkie i jasnozielone pędy, i tylko ze świerku, który na pewno rozpoznajesz. Jeśli masz choćby najmniejsze wątpliwości, odpuść. Jak odróżnić świerk, sosnę, jałowiec i cis, przeczytasz niżej.

    Spokojnie. Woda zagotowuje się bez pędów. Potem zdejmuje się garnek, wrzuca pędy i herbata parzy się pod pokrywką. Jeśli pędy gotują się razem z wodą, herbata robi się gorzka i żywiczna, a świeży zapach ulatuje z parą.

    Kiedy i gdzie zbierać pędy świerku

    Pędy świerku pojawiają się w maju i czerwcu w południowej i środkowej Szwecji, a kilka tygodni później na północy i w górach. Najlepsze są, gdy mają od jednego do czterech centymetrów długości, są jasnozielone i miękkie na całej długości. Kiedy zrobią się ciemniejsze, dłuższe i kłujące, jest za późno – wtedy smakują głównie żywicą.

    Wybieraj świerki z dala od dróg, parkingów i opryskiwanych pól. Niskie gałęzie przy ścieżce, którą chodzą psy, też nie są najlepsze. Uszczypnij pęd palcami u nasady i zdejmij brązową łuskę, jeśli wciąż na nim siedzi.

    Pędy świerku na zimę. Herbaty nie trzeba robić tylko w czerwcu. Oczyszczone pędy włóż w torebce do zamrażarki albo susz je w domu rozłożone na papierze przez kilka dni, aż będą całkiem suche, i przechowuj w słoiku. Mrożonych pędów używa się jak świeżych. Suszone pędy dają słabszą herbatę, więc weź ich mniej więcej dwa razy więcej.

    W domu i przy ognisku

    W domu. Jeśli zbieracie po drodze na miejsce ogniska, nie trzeba niczego przygotowywać. Jeśli macie mrożone albo suszone pędy, zabierzcie je w słoiku. Jeśli będzie was dużo, napełnijcie w domu termos wrzątkiem, wtedy przy ognisku pójdzie szybciej. Zabierzcie też butelkę zimnej wody do chłodzenia w razie oparzenia.

    Świerk, sosna, jałowiec czy cis – jak je odróżnić

    To najważniejsza część tej strony. Świerk, sosna i jałowiec to rośliny iglaste, których wiele osób używa w jedzeniu i napojach. Cis jest natomiast trujący i może rosnąć w tym samym parku, ogrodzie albo zagajniku.

    • Świerk: krótkie, sztywne i kłujące igły, które wyrastają pojedynczo dookoła całej gałązki. Potocz igłę między palcami – jest czworokątna i łatwo się toczy. Podłużne brązowe szyszki zwisające w dół, na starszych świerkach często wysoko. Rośnie prawie w całej Szwecji.
    • Sosna: dłuższe igły, po dwie w małych pęczkach. Szyszki są krótsze i bardziej jajowate niż u świerku, a kora wysoko na pniu jest żółtoczerwona.
    • Jałowiec: ostre igły w okółkach po trzy, z jasnym paskiem na wierzchu. Małe niebieskoczarne owoce i brak szyszek.
    • Cis: miękkie, płaskie igły ułożone w dwóch rzędach wzdłuż gałązki, błyszczące i ciemnozielone na wierzchu, a matowe i jaśniejsze od spodu. Igła nie toczy się między palcami. Brak brązowych szyszek. Drzewa żeńskie mają czerwone, miękkie osnówki przypominające jagody, z ciemnym nasionem widocznym w otworze na czubku. Cis rośnie w żywopłotach, parkach, na cmentarzach i w ogrodach, a dziko w południowej Szwecji, wzdłuż wschodniego wybrzeża mniej więcej do Gävle, z większymi skupiskami na Olandii i Gotlandii. Cis też wypuszcza na początku lata jasnozielone nowe pędy, więc kolor nic nie mówi o tym, jakie to drzewo – patrz na igły.

    Cis. Według Giftinformationscentralen (szwedzkiego centrum informacji toksykologicznej) cis zawiera trujące substancje, a najwięcej jest ich w zielonych igłach. Igły i rozgryzione nasiona mogą wywołać zatrucie z dolegliwościami żołądkowymi, a w rzadkich przypadkach trucizna wpływa na serce i świadomość. Czerwony miąższ wokół nasiona jest nieszkodliwy, ale nasiono w środku już nie. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu jednej do trzech godzin. To właśnie igły trafiają do garnka i dlatego pomyłka jest tu tak groźna.

    Zadzwoń do Giftinformationscentralen pod numer 010-456 67 00, jeśli ktoś pił herbatę z igieł albo gryzł igły, które mogą pochodzić z cisu, albo jeśli dziecko zjadło igły lub więcej niż pięć czerwonych owoców. Postępujcie według ich zaleceń – mogą poprosić, żebyście podali węgiel aktywny. Przy trudnościach z oddychaniem, utracie przytomności, drgawkach albo objawach ze strony serca dzwoń pod 112.

    Pędy sosny i pędy jałowca

    Pędów sosny można używać tak samo jak pędów świerku i zbiera się je mniej więcej w tym samym czasie. Smakują bardziej żywicą i mogą dać bardziej gorzką herbatę, więc zacznij od mniejszej ilości. Tutaj też zapytaj właściciela terenu o zgodę. Odpowiedź Naturvårdsverket dotyczy pędów świerku, ale allemansrätten nie daje też prawa do łamania gałązek żywych drzew.

    Pędy jałowca nadają się gorzej. Europejska Agencja Leków nie zaleca owoców jałowca jako leku roślinnego w czasie ciąży i karmienia piersią, bo ich bezpieczeństwo nie zostało wykazane, a o herbacie z pędów jałowca wiadomo jeszcze mniej. Owoce jałowca jako przyprawa w małych ilościach w jedzeniu to co innego, ale herbatę z pędów jałowca sobie odpuszczamy.

    W ciąży? Livsmedelsverket (szwedzki urząd ds. żywności) radzi kobietom w ciąży ostrożność z herbatkami ziołowymi i wywarami w ogóle, bo wiedza o nich jest zbyt mała. Kubek od czasu do czasu prawdopodobnie nie zaszkodzi, ale nie rób z herbaty z pędów świerku codziennego napoju w czasie ciąży i całkiem zrezygnuj z jałowca. Pędy świerku od lat są też zachwalane jako zdrowa żywność, ale ta strona jest o smaku i przeżyciu, a nie o obietnicach zdrowotnych.

    Bezpieczeństwo przy garnku

    Wrzątek to najczęstsza przyczyna oparzeń przy ognisku. Podnoś garnek łapką albo w rękawicy, nalewaj w kierunku od siebie i nigdy nie stawiaj garnka tam, gdzie ktoś może na niego wpaść. Zanim dzieci dostaną kubek, niech herbata chwilę ostygnie albo dolej do niej zimnego soku.

    Herbata z pędów świerku z dziećmi

    Zbieranie to zadanie dla dzieci, z dorosłym obok. Zacznijcie przy świerku, który pokazał dorosły: dotknijcie kłujących igieł, potoczcie igłę między palcami, poszukajcie zwisających szyszek i powąchajcie pęd. Potem niech dzieci same znajdą następny świerk i pokażą go dorosłemu, zanim zaczną zbierać. Nauczcie je też najważniejszej zasady: miękkie, płaskie igły i czerwone owoce oznaczają, że nigdy nic się nie zrywa.

    Porady do herbaty z pędów świerku

    • Przykryj pokrywką. Zapach to w tej herbacie najlepsze, a ulatuje z parą.
    • Lepiej więcej pędów niż dłuższy czas. Słabą herbatę bardziej poprawi dodatkowa garść pędów niż pięć minut dłużej, które wyciągają głównie żywicę.
    • Lekko osłódź. Łyżeczka miodu albo cukru wydobywa cytrynowy smak.
    • Herbata na zimno. Herbatę można pić chłodną. Przelej ją do butelki i wstaw do strumienia, a będziecie mieć napój na pragnienie na następny dzień.

    Częste błędy

    • Pędy gotują się w garnku – herbata wychodzi gorzka i żywiczna. Najpierw zdejmij garnek z ognia.
    • Pędy są za stare – ciemne i kłujące pędy dają głównie żywicę. Zbieraj jasnozielone.
    • Za mało pędów – herbata smakuje jak ciepła woda. Licz dwie solidne garście na litr.
    • Brak pokrywki – zapach ulatuje z parą.
    • Zbierane bez zgody albo wszystko z jednego drzewa – zapytaj właściciela terenu i rozłóż zbieranie na wiele drzew.
    • Zbierane z krzewu, którego nie rozpoznajesz – odpuść, jeśli igły są miękkie i płaskie.

    Warianty herbaty z pędów świerku

    • Z owocami: wrzuć do kubka kilka borówek albo malin, zabarwią herbatę i trochę ją osłodzą.
    • Z cytryną: plasterek cytryny podkreśla świeży smak.
    • Z pędami sosny: dodaj do pędów świerku kilka pędów sosny, żeby herbata była mocniejsza i bardziej żywiczna.

    Najczęściej zadawane pytania

    Czy według allemansrätten można zbierać pędy świerku?

    Nie. Naturvårdsverket odpowiada, że pędy świerku nie wchodzą w zakres allemansrätten i że musisz zapytać właściciela terenu o zgodę. Zbieraj na własnym terenie albo po zapytaniu, i nawet wtedy bierz z każdego drzewa tylko pojedyncze pędy.

    Kiedy zbiera się pędy świerku?

    W maju i czerwcu w południowej i środkowej Szwecji, a kilka tygodni później na północy. Pędy mają być jasnozielone, miękkie i mieć od jednego do czterech centymetrów długości. Ciemne, kłujące pędy są za stare.

    Jak długo parzyć herbatę z pędów świerku?

    Około 8–10 minut pod pokrywką w wodzie, która właśnie przestała wrzeć, a do kwadransa, jeśli herbata ma być mocniejsza. Nie gotuj pędów razem z wodą, bo herbata będzie gorzka.

    Jak odróżnić świerk od cisu?

    Igły świerku są kłujące, wyrastają dookoła całej gałązki i toczą się między palcami. Świerk ma zwisające szyszki. Cis ma miękkie, płaskie igły w dwóch rzędach, nie ma szyszek, a drzewa żeńskie mają czerwone osnówki przypominające jagody. Zbieraj tylko świerk, który na pewno rozpoznajesz.

    Co zrobić, jeśli ktoś połknął cis?

    Zadzwoń po poradę do Giftinformationscentralen pod numer 010-456 67 00. Przy trudnościach z oddychaniem, utracie przytomności, drgawkach albo objawach ze strony serca dzwoń pod 112.

    Czy dzieci mogą pić herbatę z pędów świerku?

    Tak, herbata nie zawiera kofeiny. Niech ostygnie albo dolej zimnego soku i nie dawaj miodu dzieciom poniżej pierwszego roku życia.

    Czy herbatę z pędów świerku można zrobić zimą?

    Tak, jeśli na początku lata pędy zostały zamrożone albo wysuszone. Mrożonych pędów używa się jak świeżych. Suszone pędy dają słabszą herbatę, więc weź ich mniej więcej dwa razy więcej.

    Więcej poradników i przepisów

    Więcej wokół garnka

    Więcej pędów świerku? Zamarynuj śledzia

    Zostały pędy po herbacie? Te same jasnozielone pędy nadają smak letniemu śledziowi z jałowcem i rozmarynem.

    Do leśnego śledzia

    Rozpoznaj trujące krzewy

    Cis, wawrzynek wilczełyko i kalina – tak wyglądają krzewy, z których nigdy nie robi się patyka do grilla, i tak zawiesisz garnek na trójnogu.

    Do przewodnika o struganiu

    Kawa dla dorosłych

    Herbata dla dzieci i kawa dla dorosłych w tym samym garnku – proporcje na litr i jak opadają fusy.

    Do kokkaffe