Więcej pędów świerku? Zamarynuj śledzia
Zostały pędy po herbacie? Te same jasnozielone pędy nadają smak letniemu śledziowi z jałowcem i rozmarynem.
Do leśnego śledziaJasnozielone pędy, garnek i dziesięć minut czekania przy ognisku
Jest jasny wieczór na początku czerwca. Świerki na skraju lasu mają na końcu każdej gałązki jasnozielone pędzelki, tak miękkie, że da się je zgiąć jednym palcem. Na niektórych wciąż siedzi brązowa łuska, która chroniła pączek, i odpada przy zrywaniu. Wystarczy mała torebka. Przy ognisku garnek już się gotuje, a kiedy zostaje zdjęty i wrzuca się do niego pędy, unosi się zapach, który przypomina cytrynę i żywicę.
Herbata z pędów świerku to jeden z najprostszych sposobów, żeby posmakować lasu. Jest delikatna, lekko kwaskowa i trochę żywiczna, a dzieci często wolą ją zbierać niż pić. Ta strona dotyczy głównie tego, od czego zależy, czy herbata wyjdzie dobra i czy wszystko zrobicie jak trzeba: do kogo należą pędy, jak odróżnić świerk od trującego cisu i dlaczego woda nie powinna gotować się razem z pędami. Zapamiętaj trzy słowa: zgoda, jasna zieleń, spokojnie.
Gotowaliście według tego przepisu? Wystaw ocenę
0,0 z 5 · 0 głosów
na 5
głos
głosów
Oceń ten przepis jako pierwszy.
Dziękujemy za głos!
Nie udało się teraz zapisać głosu. Spróbuj ponownie później.
Zgoda. Naturvårdsverket (szwedzka Agencja Ochrony Środowiska) odpowiada wprost, że nie: zbieranie pędów świerku nie wchodzi w zakres allemansrätten (szwedzkiego prawa swobodnego dostępu do przyrody) i zanim zaczniesz zbierać, musisz zapytać właściciela terenu o zgodę. Pędy to w dodatku nowy przyrost drzewa na cały rok. Wielu ludzi myśli, że kilka pędów można zerwać bez pytania, ale w odpowiedzi Naturvårdsverket takiego wyjątku nie ma. Dlatego zbierajcie na własnym terenie, u kogoś, kogo znacie, albo po zapytaniu. Nawet jeśli dostaliście zgodę, bierzcie z każdego drzewa tylko pojedyncze pędy i rozłóżcie zbieranie na kilka świerków. Nigdy nie zrywaj pędu wierzchołkowego małego świerku, bo wtedy może wyrosnąć krzywo.
Jasna zieleń. Do garnka trafiają tylko nowe, miękkie i jasnozielone pędy, i tylko ze świerku, który na pewno rozpoznajesz. Jeśli masz choćby najmniejsze wątpliwości, odpuść. Jak odróżnić świerk, sosnę, jałowiec i cis, przeczytasz niżej.
Spokojnie. Woda zagotowuje się bez pędów. Potem zdejmuje się garnek, wrzuca pędy i herbata parzy się pod pokrywką. Jeśli pędy gotują się razem z wodą, herbata robi się gorzka i żywiczna, a świeży zapach ulatuje z parą.
Pędy świerku pojawiają się w maju i czerwcu w południowej i środkowej Szwecji, a kilka tygodni później na północy i w górach. Najlepsze są, gdy mają od jednego do czterech centymetrów długości, są jasnozielone i miękkie na całej długości. Kiedy zrobią się ciemniejsze, dłuższe i kłujące, jest za późno – wtedy smakują głównie żywicą.
Wybieraj świerki z dala od dróg, parkingów i opryskiwanych pól. Niskie gałęzie przy ścieżce, którą chodzą psy, też nie są najlepsze. Uszczypnij pęd palcami u nasady i zdejmij brązową łuskę, jeśli wciąż na nim siedzi.
Pędy świerku na zimę. Herbaty nie trzeba robić tylko w czerwcu. Oczyszczone pędy włóż w torebce do zamrażarki albo susz je w domu rozłożone na papierze przez kilka dni, aż będą całkiem suche, i przechowuj w słoiku. Mrożonych pędów używa się jak świeżych. Suszone pędy dają słabszą herbatę, więc weź ich mniej więcej dwa razy więcej.
W domu. Jeśli zbieracie po drodze na miejsce ogniska, nie trzeba niczego przygotowywać. Jeśli macie mrożone albo suszone pędy, zabierzcie je w słoiku. Jeśli będzie was dużo, napełnijcie w domu termos wrzątkiem, wtedy przy ognisku pójdzie szybciej. Zabierzcie też butelkę zimnej wody do chłodzenia w razie oparzenia.
Przy ognisku. Najpierw zbierzcie pędy i oczyśćcie je, gdy ogień się rozpala. Herbata potrzebuje tylko krótkiego zagotowania, więc wystarczy małe ognisko. Jak ułożyć takie ognisko, przeczytacie tutaj: rozpalanie ogniska.
To najważniejsza część tej strony. Świerk, sosna i jałowiec to rośliny iglaste, których wiele osób używa w jedzeniu i napojach. Cis jest natomiast trujący i może rosnąć w tym samym parku, ogrodzie albo zagajniku.
Cis. Według Giftinformationscentralen (szwedzkiego centrum informacji toksykologicznej) cis zawiera trujące substancje, a najwięcej jest ich w zielonych igłach. Igły i rozgryzione nasiona mogą wywołać zatrucie z dolegliwościami żołądkowymi, a w rzadkich przypadkach trucizna wpływa na serce i świadomość. Czerwony miąższ wokół nasiona jest nieszkodliwy, ale nasiono w środku już nie. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu jednej do trzech godzin. To właśnie igły trafiają do garnka i dlatego pomyłka jest tu tak groźna.
Zadzwoń do Giftinformationscentralen pod numer 010-456 67 00, jeśli ktoś pił herbatę z igieł albo gryzł igły, które mogą pochodzić z cisu, albo jeśli dziecko zjadło igły lub więcej niż pięć czerwonych owoców. Postępujcie według ich zaleceń – mogą poprosić, żebyście podali węgiel aktywny. Przy trudnościach z oddychaniem, utracie przytomności, drgawkach albo objawach ze strony serca dzwoń pod 112.
Zasada jest prosta: zbieraj tylko świerk, który na pewno rozpoznajesz. Miękkie, płaskie igły w dwóch rzędach oznaczają, że masz zostawić roślinę w spokoju. Więcej trujących roślin, które nie powinny trafić do jedzenia, opisujemy tutaj: struganie patyka do grilla i trójnogu.
Pędów sosny można używać tak samo jak pędów świerku i zbiera się je mniej więcej w tym samym czasie. Smakują bardziej żywicą i mogą dać bardziej gorzką herbatę, więc zacznij od mniejszej ilości. Tutaj też zapytaj właściciela terenu o zgodę. Odpowiedź Naturvårdsverket dotyczy pędów świerku, ale allemansrätten nie daje też prawa do łamania gałązek żywych drzew.
Pędy jałowca nadają się gorzej. Europejska Agencja Leków nie zaleca owoców jałowca jako leku roślinnego w czasie ciąży i karmienia piersią, bo ich bezpieczeństwo nie zostało wykazane, a o herbacie z pędów jałowca wiadomo jeszcze mniej. Owoce jałowca jako przyprawa w małych ilościach w jedzeniu to co innego, ale herbatę z pędów jałowca sobie odpuszczamy.
W ciąży? Livsmedelsverket (szwedzki urząd ds. żywności) radzi kobietom w ciąży ostrożność z herbatkami ziołowymi i wywarami w ogóle, bo wiedza o nich jest zbyt mała. Kubek od czasu do czasu prawdopodobnie nie zaszkodzi, ale nie rób z herbaty z pędów świerku codziennego napoju w czasie ciąży i całkiem zrezygnuj z jałowca. Pędy świerku od lat są też zachwalane jako zdrowa żywność, ale ta strona jest o smaku i przeżyciu, a nie o obietnicach zdrowotnych.
Wrzątek to najczęstsza przyczyna oparzeń przy ognisku. Podnoś garnek łapką albo w rękawicy, nalewaj w kierunku od siebie i nigdy nie stawiaj garnka tam, gdzie ktoś może na niego wpaść. Zanim dzieci dostaną kubek, niech herbata chwilę ostygnie albo dolej do niej zimnego soku.
Jeśli ktoś się oparzy: chłodź oparzoną skórę chłodną wodą przez mniej więcej kwadrans, nie dłużej, i nigdy lodem ani śniegiem. Więcej o miejscu na ognisko i oparzeniach przeczytacie tutaj: bezpieczeństwo przy ognisku w przyrodzie.
Początek lata bywa suchy. O tym, czy możecie palić ogień, rozstrzyga decyzja länsstyrelsen (szwedzkiego urzędu wojewódzkiego) albo gminy o zakazie palenia ognia, a jakie zasady obowiązują, przeczytacie tutaj: zasady palenia ognisk w przyrodzie. Jeśli obowiązuje zakaz palenia ognia, herbatę równie dobrze zrobicie na stormköku – turystycznej kuchence spirytusowej z osłoną przeciwwiatrową – tam, gdzie jest to dozwolone.
Zbieranie to zadanie dla dzieci, z dorosłym obok. Zacznijcie przy świerku, który pokazał dorosły: dotknijcie kłujących igieł, potoczcie igłę między palcami, poszukajcie zwisających szyszek i powąchajcie pęd. Potem niech dzieci same znajdą następny świerk i pokażą go dorosłemu, zanim zaczną zbierać. Nauczcie je też najważniejszej zasady: miękkie, płaskie igły i czerwone owoce oznaczają, że nigdy nic się nie zrywa.
Dzieci mogą oczyścić pędy, liczyć minuty, gdy herbata się parzy, i spróbować. Wrzątek nalewa i herbatę przecedza dorosły. Herbata z pędów świerku nie zawiera kofeiny, więc dzieci mogą ją pić, najlepiej trochę chłodniejszą i słodką. Pamiętajcie, że miodu nie podaje się dzieciom poniżej pierwszego roku życia. Więcej zadań przy ognisku dla dzieci w różnym wieku znajdziecie tutaj: gotowanie z dziećmi nad ogniskiem.
Nie. Naturvårdsverket odpowiada, że pędy świerku nie wchodzą w zakres allemansrätten i że musisz zapytać właściciela terenu o zgodę. Zbieraj na własnym terenie albo po zapytaniu, i nawet wtedy bierz z każdego drzewa tylko pojedyncze pędy.
W maju i czerwcu w południowej i środkowej Szwecji, a kilka tygodni później na północy. Pędy mają być jasnozielone, miękkie i mieć od jednego do czterech centymetrów długości. Ciemne, kłujące pędy są za stare.
Około 8–10 minut pod pokrywką w wodzie, która właśnie przestała wrzeć, a do kwadransa, jeśli herbata ma być mocniejsza. Nie gotuj pędów razem z wodą, bo herbata będzie gorzka.
Igły świerku są kłujące, wyrastają dookoła całej gałązki i toczą się między palcami. Świerk ma zwisające szyszki. Cis ma miękkie, płaskie igły w dwóch rzędach, nie ma szyszek, a drzewa żeńskie mają czerwone osnówki przypominające jagody. Zbieraj tylko świerk, który na pewno rozpoznajesz.
Zadzwoń po poradę do Giftinformationscentralen pod numer 010-456 67 00. Przy trudnościach z oddychaniem, utracie przytomności, drgawkach albo objawach ze strony serca dzwoń pod 112.
Tak, herbata nie zawiera kofeiny. Niech ostygnie albo dolej zimnego soku i nie dawaj miodu dzieciom poniżej pierwszego roku życia.
Tak, jeśli na początku lata pędy zostały zamrożone albo wysuszone. Mrożonych pędów używa się jak świeżych. Suszone pędy dają słabszą herbatę, więc weź ich mniej więcej dwa razy więcej.
Jeśli chcecie przy tym samym ognisku przygotować coś więcej niż herbatę, zajrzyjcie tutaj: przewodnik po gotowaniu na ognisku – znajdziecie tam dania z garnka, chleb i jedzenie na patyku.
Więcej wokół garnka
Więcej pędów świerku? Zamarynuj śledzia
Zostały pędy po herbacie? Te same jasnozielone pędy nadają smak letniemu śledziowi z jałowcem i rozmarynem.
Do leśnego śledziaRozpoznaj trujące krzewy
Cis, wawrzynek wilczełyko i kalina – tak wyglądają krzewy, z których nigdy nie robi się patyka do grilla, i tak zawiesisz garnek na trójnogu.
Do przewodnika o struganiuKawa dla dorosłych
Herbata dla dzieci i kawa dla dorosłych w tym samym garnku – proporcje na litr i jak opadają fusy.
Do kokkaffe