Nauka jazdy na łyżwach dla dzieci – upadek, wstawanie, pingwin i ślizg

Jest sobotnie przedpołudnie w hali lodowej. Dziecko ma już łyżwy na nogach, kask siedzi krzywo, a pierwsze trzy kroki na lodzie kończą się tym, że siedzi na pupie i patrzy na ciebie. Jeśli ćwiczyliście upadanie i wstawanie, upadek staje się częścią zabawy, a nie końcem dnia.

Ten poradnik opisuje, jak samemu nauczyć dziecko jeździć na łyżwach: wiek, łyżwy, dopasowanie, kask, podpórka, gdzie zacząć i ćwiczenia w odpowiedniej kolejności. Jeśli macie już za sobą tę samą drogę na stoku, część rzeczy rozpoznacie z poradnika: nauka jazdy na nartach dla dzieci – ale na lodzie najtrudniejsza jest równowaga na wąskiej płozie, a nie prędkość.

Jak zapamiętać kolejność: upadek, wstawanie, pingwin, ślizg

1. Prawidłowy upadek – do tyłu z brodą przy piersi, do przodu z ugiętymi łokciami.
2. Wstawanie – przez bok i kolana, zupełnie samodzielnie.
3. Pingwin – małe kroczki z palcami na zewnątrz.
4. Ślizg – niech łyżwy jadą kawałek między krokami.

Przechodźcie dalej dopiero wtedy, gdy poprzedni krok jest opanowany. Upadanie i wstawanie są na początku, nawet jeśli wydaje się to odwrotną kolejnością – trenerzy łyżwiarstwa zwykle zaczynają od tego pierwszą lekcję, a łatwiej się odważyć, gdy wie się, jak wstać.

Kroki są bliskie pierwszym odznakom szkółek łyżwiarskich w szwedzkich klubach łyżwiarstwa figurowego, gdzie chód pingwina nazywa się też „wesołe stopy” albo „piętki się całują”.

Kiedy dzieci mogą zacząć?

Większość szkółek łyżwiarskich w klubach łyżwiarstwa figurowego przyjmuje dzieci od czterech lat, niektóre od trzech. Granica wieku dotyczy głównie tego, czy dziecko wytrzyma mniej więcej godzinną lekcję z grupą i trenerem, bez rodzica obok.

Sami możecie zacząć wcześniej. U najmłodszych chodzi o zabawę i przyzwyczajenie się do tego, że jest ślisko. Jeździjcie, dopóki jest fajnie, nie dłużej – nic się nie stanie, jeśli pół sesji zejdzie na zabawie w zaspie obok lodu. Gdy dziecko umie upaść, wstać i chodzić po lodzie, dużo zyska na szkółce łyżwiarskiej, gdzie grupa i trener przejmują technikę.

Jakie łyżwy pasują do dziecka?

Tabela podsumowuje cztery najczęstsze typy.

Łyżwy dwupłozowe przypina się do zimowego buta i stoją stabilnie. Pasują najmłodszym, które bawią się na lodzie z dorosłym, ale dziecko nie uczy się na nich ślizgu na jednej płozie. Gdy dziecko chce jeździć samo, czas na prawdziwe łyżwy.

Do nauki podstaw nadają się zarówno łyżwy hokejowe, łyżwy figurowe, jak i regulowane łyżwy z plastikową cholewką. Decyduje to, czy łyżwa jest stabilna w kostce, ma właściwy rozmiar i jest naostrzona.

• Łyżwy hokejowe pasują większości dzieci, które chcą się bawić i jeździć na lodowisku, a płoza nie ma ząbków.
• Łyżwy figurowe mają z przodu ząbki, a jeśli dziecko ma chodzić do szkółki łyżwiarstwa figurowego, wiele klubów chce, żeby miało je od początku. Dla kogoś, kto ma się nauczyć tylko podstaw, ząbki mogą przeszkadzać, bo łatwo odpychać się nimi zamiast płozą.
• Regulowane łyżwy z plastikową cholewką są stabilne, ciepłe i łatwo się je zapina, a wiele z nich można regulować w zakresie mniej więcej trzech rozmiarów. Po kilku latach dziecko musi przejść na zwykłe łyżwy.

Miękkie łyżwy, w których kostka się ugina, się nie sprawdzają. Dziecko stoi wtedy krzywo na płozie.

Dzieci szybko wyrastają z łyżew, więc używane to często dobry wybór. Sprawdźcie, czy płoza nie jest zużyta i czy cholewka jest sztywna, bez zagięć przy kostce. Wiele szwedzkich gmin ma punkt Fritidsbanken, gdzie dzieci mogą za darmo wypożyczyć łyżwy i kask. Więcej wskazówek o używanym sprzęcie i wypożyczaniu znajdziecie tutaj: prezenty dla dzieci, które uwielbiają być na dworze.

Jak powinny leżeć łyżwy?

Łyżwy mają pasować teraz, a nie na zapas. Svenska Ishockeyförbundet (szwedzki związek hokeja na lodzie) radzi rodzicom wyjąć wkładkę i postawić na niej stopę dziecka, najlepiej na siedząco. Zwykły but ma przed palcami około 15 milimetrów zapasu – łyżwa tylko 5–7 milimetrów. Jeśli łyżwa jest trochę za duża, możecie ją wypełnić dodatkową wkładką i cienkimi skarpetami i wyjąć je, gdy stopa urośnie.

Gdy dziecko stoi, pięta ma się nie ruszać przy uginaniu kolan, a kostka ma się dać zgiąć do przodu i trochę na boki. Przymierzajcie w cienkiej skarpecie, takiej, w której dziecko będzie jeździć. Za duża łyżwa nie daje kostce oparcia i dziecko częściej się przewraca.

Sznurujcie trochę luźniej na palcach, mocno na kostce i luźniej na samej górze. Łyżwy we właściwym rozmiarze nie trzeba ściągać wyjątkowo mocno. Po każdej jeździe rozsznurujcie je do końca.

Kask – co mówią gminy

W Szwecji nie ma ogólnokrajowego przepisu o kasku na łyżwach, ale wiele gmin ma własne zasady na swoich lodowiskach:

Gmina	Zasada podczas jazdy dla publiczności
Miasto Sztokholm (Kungsträdgården)	Dzieci muszą jeździć w kasku – kask można wypożyczyć
Uppsala	Dzieci muszą zawsze jeździć w kasku, z kratą albo osłoną twarzy przy grze kijem
Köping	Kask jest obowiązkowy
Västervik	Kask jest obowiązkowy dla wszystkich
Borlänge	Kask na lodzie jest obowiązkowy
Tjörn	Wszyscy muszą mieć kask, a dzieci poniżej dwunastu lat muszą być z odpowiedzialnym dorosłym
Göteborg	Zachęca wszystkich do jazdy zawsze w kasku – kask można wypożyczyć w halach lodowych

Również na polewanych lodowiskach na dworze miasto Sztokholm zaleca kask.

Wybierzcie kask przeznaczony do jazdy na łyżwach, kask hokejowy albo kask wielosportowy. Kilka szkółek łyżwiarskich nie przyjmuje kasków rowerowych. Między brwiami a krawędzią kasku powinna być mniej więcej szerokość palca, a pasek pod brodą powinien być tak napięty, żeby nie dało się go przeciągnąć przez brodę. Sprawdźcie też, pozwalając dziecku zwiesić głowę w stronę podłogi przy niezapiętym pasku – jeśli kask spadnie, trzeba go wyregulować.

Pod kask można założyć cienką czapkę bez szwów. Długie włosy zwiążcie. Ochraniacze na kolana i nadgarstki nie są wymagane, ale mogą złagodzić pierwsze upadki.

Podpórka na lodzie – dobry start, w porę ją puśćcie

W wielu halach lodowych podczas jazdy dla publiczności można wypożyczyć podpórki do nauki jazdy, na przykład we wszystkich halach miasta Göteborg z jazdą dla publiczności i we wszystkich halach gminy Nacka. W Sigtunie są też foczki, na których siedzą najmłodsi, a dorosły je pcha.

Podpórka pomaga dziecku odważyć się wyjść na lód i poczuć, jak łyżwy suną. Pilnujcie, żeby dziecko stało prosto z ugiętymi kolanami, zamiast wisieć na podpórce, i puszczało ją na krótkie chwile. Gdy dziecko umie samo upaść i wstać, podpórka rzadko jest potrzebna.

Cztery kroki na lodzie

Krok 1: Prawidłowy upadek

Przed pierwszą jazdą poćwiczcie na podłodze albo na gumowej macie, najlepiej w formie zabawy.

• Do tyłu: ugnij kolana, przyciśnij brodę do piersi i usiądź jak na krześle. Ląduj na pupie, nie na rękach.
• Do przodu: amortyzuj upadek lekko ugiętymi łokciami. To chroni twarz i nadgarstki.
• Trzymaj ręce i nogi z dala od płóz i nie łap nikogo innego, żeby się utrzymać. Wtedy przewrócicie się oboje.

Rękawiczki to podstawa, bo przy każdym upadku dłonie lądują na lodzie.

Krok 2: Wstawanie

1. Przetocz się na bok.
2. Uklęknij, z dłońmi na lodzie.
3. Postaw jedną łyżwę między dłońmi, płozą płasko na lodzie.
4. Odepchnij się dłońmi od kolana i wstań.

Wstawaj szybko i usuń się z drogi, jeśli na lodzie jest dużo osób. Niech dziecko robi to samo, na ile się da – właśnie dzięki temu odważy się upadać.

Krok 3: Pingwin

Małe kroczki, palce lekko na zewnątrz, pięty blisko siebie. Kolana ugięte, ręce rozłożone jak skrzydła, wzrok przed siebie. Trzymajcie się najlepiej blisko bandy, żeby dziecko miało się czego złapać.

• Wszystkie dzieci na łyżwy! – dzieci pytają „jak?” i przemierzają lód jak pingwiny, staruszkowie albo kosiarki do trawy.
• Klopsik – przykucnij jak najniżej i wstań z powrotem, stojąc na łyżwach.
• Piętki się całują i paluszki się całują – idź do przodu ze złączonymi piętami, a do tyłu ze złączonymi palcami.

Krok 4: Ślizg

Gdy pingwinie kroczki idą łatwo, dziecko robi kilka kroków, a potem stoi na obu łyżwach i pozwala im sunąć, z ugiętymi kolanami i wzrokiem przed siebie. Zacznijcie od długości ręki, potem do następnej linii na lodzie. Następny krok to hamowanie przez wykręcenie pięt na zewnątrz i zeskrobanie odrobiny śniegu. Potem przychodzą skręty i jazda tyłem, i tu szkółka łyżwiarska przydaje się najbardziej.

Gdzie zacząć?

Najpierw sztucznie mrożone lodowisko albo hala lodowa. Lód jest równy, często można wypożyczyć kask i podpórkę, a lód jest nawet wtedy, gdy na dworze nie ma mrozu. Wybierzcie spokojną porę, najlepiej bez kijów hokejowych, a jeśli zrobi się za ciasno, zejdźcie z lodu i poczekajcie. W Sztokholmie lodowisko w Kungsträdgården zwykle otwiera się w 44. tygodniu roku i działa do marca – więcej: przerwa świąteczna w Sztokholmie. W Göteborgu hale lodowe mają godziny dla publiczności, zob. przerwa świąteczna w Göteborgu.

Polewane lodowiska na dworze na boiskach i szkolnych podwórkach zamarzają dopiero po dłuższym okresie mrozów – w Borlänge owalny tor polewa się po dziesięciu dobach mrozu z rzędu. Lód jest często bardziej nierówny, więc to dobry drugi krok, gdy dziecko umie już sunąć. Polewane lodowisko świetnie łączy się z górką saneczkową, jak tutaj: górki saneczkowe w Sztokholmie.

Odśnieżony tor na jeziorze na samym końcu. Dziecko musi najpierw umieć jeździć, wstawać i zatrzymać się na komendę. Wszystko o grubości lodu i kolcach lodowych znajdziecie tutaj: bezpieczeństwo na lodzie z dziećmi.

Ostrzenie – ostrzej, niż myślicie

Ostra płoza wgryza się w lód, gdy dziecko się odpycha. Tępa płoza zahacza o nierówności i dziecko częściej się przewraca.

• Nowe łyżwy trzeba naostrzyć przed pierwszą jazdą. Fabryczne ostrzenie nie wystarcza.
• Poproście o profil dla początkujących przy ostrzeniu łyżew hokejowych. Wtedy większa część płozy dotyka lodu, co ułatwia utrzymanie równowagi.
• Łyżwy figurowe wymagają specjalnego ostrzenia przez kogoś, kto zna się właśnie na płozach figurowych.
• Sprawdźcie krawędź wierzchem paznokcia – także na pożyczonych i wypożyczonych łyżwach, które nie zawsze są świeżo naostrzone.

Ochraniacze na płozy zakładajcie, gdy dziecko chodzi poza lodem, i wycierajcie płozę po każdej jeździe.

Ubrania

Dziecku szybko robi się ciepło, gdy się rusza, ale też dużo siedzi na lodzie. Ubierzcie je na cebulkę, tak żeby dało się zdjąć warstwy, z wełną przy ciele i nieprzemakalnymi spodniami. Nic za grubego – dziecko, które nie może zgiąć kolan, nie ustoi. W łyżwie wystarczy jedna para cienkich skarpet, a w przerwie zmieńcie je na ciepłe. Weźcie rękawiczki i zapasową parę i dopilnujcie, żeby na ubraniach nie było żwiru, który może się dostać na lód.

Więcej o zimnie i odmrożeniach znajdziecie tutaj: jak zimno to za zimno na stoku, a o ubieraniu się na cebulkę tutaj: lista rzeczy na wyjazd narciarski z dziećmi. Na ławce przy lodowisku równie dobrze sprawdzi się gorąca czekolada po stoku.

Kończcie, póki jest fajnie

Dziecko, które częściej się przewraca, przestaje samo wstawać albo chce się tylko ciebie trzymać, jest zmęczone. Zakończcie czymś, co dziecko już umie, żeby ostatnie wspomnienie z lodu było udane. Kiedy wypadają ferie zimowe tam, gdzie mieszkacie, sprawdzicie tutaj: ferie zimowe 2027, a więcej pomysłów na wolne zimowe dni znajdziecie tutaj: Boże Narodzenie z dziećmi.