Prezenty dla dzieci, które kochają być na dworze – pomysły według wieku

Najlepszy prezent dla dziecka, które kocha być na dworze, to rzecz, która może wyjść z nim na zewnątrz już w pierwszy dzień świąt – i która w maju wciąż jest w użyciu. Brzmi prosto, ale wiele dziecięcych gadżetów outdoorowych zrobiono po to, żeby ładnie wyglądały w sklepie, a nie żeby przetrwały zimę w lesie.

Ten poradnik dzieli pomysły według wieku i według tego, gdzie się ich używa: w lesie, przy ognisku i na śniegu. Przy każdej rzeczy piszemy, na co zwrócić uwagę, żeby prezent był używany, a nie wylądował na samym dnie szafy. Na końcu znajdziecie przeżycia i bony, które rodzina przygotowuje sama, oraz podpowiedzi, jak pożyczać, brać po starszych i kupować używane zamiast nowego.

Zacznijcie od tego, co dziecko już robi na dworze

Lornetka dla dziecka, które nigdy nie patrzy na ptaki, to lornetka w szufladzie. Popatrzcie raczej, co dziecko już robi: zbiera patyki i ciągle chce coś strugać? Pyta o każdego ptaka przy karmniku? Czy dzieci najchętniej budują fort ze śniegu? Wtedy wiecie, którą część poradnika przeczytać.

Pomaga też pomyśleć o tym, kto będzie w tym uczestniczył. Prawie wszystko w tym poradniku wymaga dorosłego, który wyjdzie razem z dzieckiem, przynajmniej na początku. Nóż albo krzesiwo to tak naprawdę prezent dla całej rodziny – obietnica, że ktoś pójdzie do lasu i pokaże, jak się tego używa.

2–4 lata – własny sprzęt, dzięki któremu czują się duże

Najmłodsze dzieci chcą mieć własne rzeczy, tak jak dorośli. Najważniejsze, żeby te rzeczy były lekkie, wytrzymałe i takie, że nie da się nimi zrobić sobie krzywdy.

Latarka czołowa – i niebezpieczna bateria

Latarka czołowa to jeden z najlepszych prezentów dla małych dzieci w grudniu, kiedy ciemno robi się już po południu. Zwróćcie uwagę na trzy rzeczy:

• Jasność. Latarki dziecięce mają często kilkadziesiąt lumenów i to wystarcza, żeby widzieć ścieżkę i szukać rzeczy w ciemności. Mocniejsza latarka głównie oślepia kolegów.
• Dopasowanie. Opaska powinna być miękka i regulowana, tak żeby latarka trzymała się na czapce i nie zsuwała na oczy.
• Bateria. Dla dzieci poniżej pięciu lat unikajcie latarek na baterie guzikowe. Bateria guzikowa połknięta przez małe dziecko może utknąć w przełyku i spowodować bardzo poważne obrażenia. Wybierzcie latarkę z wbudowanym akumulatorem albo na zwykłe baterie schowane za klapką przykręcaną śrubką.

Jeśli dziecko połknęło baterię guzikową: Jedźcie natychmiast na izbę przyjęć (SOR), nawet jeśli dziecko wydaje się czuć dobrze. Dzwońcie pod 112, jeśli dziecko ma trudności z oddychaniem albo jest w złym stanie. Nie próbujcie wywoływać u dziecka wymiotów. Szwedzkie Centrum Informacji Toksykologicznej (Giftinformationscentralen) odpowiada na pytania całą dobę pod numerem 010-456 67 00.

Wskazówka: To samo ryzyko kryje się w migających odblaskach, grających kartkach świątecznych i małych lampkach LED. Jak trzymać baterie z dala od najmłodszych, piszemy w poradniku światło, gdy nie ma prądu.

Siedzisko, mały plecak i własny kubek

• Siedzisko. Podkładka z pianki, której nie da się przebić i na której można siedzieć na śniegu. Wybierzcie jaskrawy kolor, żeby było ją widać, kiedy zostanie zapomniana przy ognisku, i taśmę, żeby dało się ją przyczepić do plecaka.
• Plecak poniżej 8 litrów. Zmieści kurtkę, owoc i rękawiczkę, a więcej trzylatek i tak nie uniesie. Pasek piersiowy sprawia, że plecak nie spada, kiedy dziecko biega.
• Kubek albo plastikowy kubeczek. Własny kubek do picia przy ognisku, choćby na ten napój: gorąca czekolada. Przed nalaniem odczekajcie, aż napój ostygnie – małe dzieci łatwo się parzą tym, co dla dorosłego jest tylko ciepłe.
• Pojemnik z lupą. Słoiczek z powiększającą pokrywką, do którego zmieści się żuk albo liść. Nic mu się nie stanie, gdy spadnie, w przeciwieństwie do szklanej lupy.

Na śniegu

Dla najmłodszych kask jest lepszym prezentem niż najpiękniejsze sanki. Na górce saneczkowej zaleca się kask, a własny, dobrze dopasowany sprawia, że dziecko zakłada go bez marudzenia. ślizgacz albo mała plastikowa łopatka do śniegu w zupełności wystarczą dwulatkowi.

5–8 lat – pierwszy nóż, kompas i lupa

Teraz dzieci zaczynają chcieć robić rzeczy naprawdę: strugać, rozpalać ogień, znajdować drogę. To wiek pierwszych narzędzi.

Nóż do strugania – zaokrąglony czubek i jelec

Pierwszy własny nóż to dla dziecka wielka sprawa. Zwróćcie uwagę na:

• Zaokrąglony czubek. Znacznie utrudnia ukłucie się, a w zupełności wystarcza do strugania patyków i korowania gałęzi.
• Jelec. Wyraźny próg między rękojeścią a ostrzem, żeby dłoń nie zsunęła się na ostrze.
• Rękojeść dopasowana do dłoni. Krótka i na tyle gruba, żeby dało się ją trzymać w rękawiczce.
• Pochwa, która dobrze trzyma. Nóż powinien wskakiwać na miejsce z kliknięciem i nie wypadać, kiedy dziecko biega.

Ostry nóż jest bezpieczniejszy niż tępy, bo nie trzeba go tak mocno dociskać. Nauczcie dziecko, żeby strugało na siedząco, zawsze od siebie i żeby wokół niego było wolne miejsce na długość ręki plus noża – to tak zwany krwawy krąg. Zanim dziecko wstanie, nóż się składa albo chowa do pochwy.

Szwedzka ustawa o nożach i szkoła: Szwedzka ustawa o nożach (knivlagen) nie przewiduje granicy wieku dla zwykłego noża do strugania. Nie wolno jednak mieć noży w miejscach publicznych ani na terenie szkoły, jeśli nie ma ku temu uzasadnionego powodu. Wypoczynek na łonie natury zwykle uznaje się za uzasadniony powód, więc nóż może jechać w plecaku do lasu. Nie noście go przy pasku w mieście ani w autobusie. Do szkoły nóż nie idzie. Jeśli klasa ma strugać na wycieczce, to szkoła decyduje, jak noże zostaną zabrane.

Pierwszym wystruganym przedmiotem może być patyk do tego przepisu: chleb na patyku nad ogniskiem, a więcej pomysłów, co dzieci mogą robić z nożem przy ognisku, znajdziecie w poradniku gotowanie z dziećmi nad ogniskiem.

Kompas i lupa

kompas z przezroczystą płytką i obrotową tarczą to rodzaj, którego używa się z mapą, i wystarczy od zerówki aż po dorosłość. Dziecko w tym wieku najpierw uczy się znajdować północ i iść w stronę kamienia albo drzewa, a potem kłaść kompas na mapie.

lupa z rączką zamienia spacer po lesie w polowanie na mech, porosty i kryształki szronu. Dla najmłodszych wybierzcie soczewkę ze szlifowanego plastiku. Nie stawiajcie jej na słonecznym parapecie – soczewka potrafi skupić światło słoneczne tak mocno, że coś zacznie się tlić.

Więcej pomysłów, co dzieci mogą robić w lesie z kompasem i lupą, znajdziecie w poradniku przygody dla dzieci w szwedzkiej przyrodzie.

Plecak 8–15 litrów

Dziecko, które samo chodzi na jednodniowe wycieczki, potrzebuje miejsca na prowiant, kurtkę przeciwdeszczową i dodatkowy sweter. Pasuje 8–15 litrów. Zwróćcie uwagę na pasek piersiowy, odblaski i kieszeń z boku albo na pasie biodrowym, do której dziecko samo sięgnie – tam mieszka kompas i torebka cukierków.

Na śniegu

forma do bloków śnieżnych pozwala dzieciom samodzielnie zbudować ścianę igloo albo fort – a także taką ozdobę: śnieżny lampion – bez tego, żeby dorosły musiał lepić każdą śnieżkę. Łyżwy przydadzą się najbardziej, jeśli niedaleko domu jest lodowisko. Dla kogoś, kto nigdy nie stał na łyżwach, są modele dla początkujących z podwójnymi płozami, na których łatwiej utrzymać równowagę.

9–12 lat – krzesiwo, lornetka i budka lęgowa do zbudowania

Starsze dzieci więcej potrafią same i chętnie mają rzeczy, których używają dorośli – w odpowiednim rozmiarze.

Krzesiwo ferrocerowe i krzesiwo stalowe

krzesiwo to pręt ze stopu metali, który sypie gorącymi iskrami, kiedy przeciągnie się po nim skrobakiem albo grzbietem noża. Działa nawet wtedy, gdy jest mokro, w przeciwieństwie do zapałek. Tradycyjne krzesiwo stalowe uderza się o krzemień i wymaga więcej wprawy – to coś dla dzieci, które już potrafią rozpalić ogień krzesiwem ferrocerowym.

Szukajcie krzesiwa z rękojeścią, którą da się trzymać w rękawiczce, i ze skrobakiem przyczepionym na linkę, żeby nie zginął w śniegu. Dołóżcie też własny woreczek z rozpałką z domu, na przykład drzazgami z żywicznego drewna i wacikami. Suche gałązki i trochę luźnej kory brzozowej dziecko zbierze na miejscu z ziemi.

Kilka zasad, które idą w parze z prezentem:

• Iskry są bardzo gorące. Ćwiczcie z dorosłym obok, na śniegu, żwirze albo kamieniu, z wacikiem albo odrobiną kory brzozowej jako rozpałką.
• Używajcie krzesiwa tylko tam, gdzie wolno palić ogień, i nigdy, gdy obowiązuje zakaz palenia ognisk. Co obowiązuje, przeczytacie w poradniku bezpieczeństwo przy ognisku w przyrodzie.
• Zbierajcie tylko suche gałązki i luźną korę brzozową, które leżą na ziemi. Zgodnie ze szwedzką zasadą allemansrätten (prawo swobodnego dostępu do przyrody) nie wolno zdzierać kory, także brzozowej, z żywych drzew, nie wolno też piłować ani rąbać martwych drzew.

Kiedy dzieci potrafią same rozpalić ogień, otwiera się przed nimi cały dział EldMat – od kiełbaski na patyku po gulasz, który powoli bulgocze.

Lornetka

Lornetka będzie używana, jeśli jest na tyle lekka, żeby nosić ją na szyi przez cały dzień. Zwróćcie uwagę na:

• Małe powiększenie, około sześcio- do ośmiokrotnego. Obraz jest stabilniejszy i łatwiej znaleźć ptaka.
• Rozstaw okularów, który da się ustawić na tyle wąsko, żeby pasował do dziecięcej twarzy. Wielu lornetek dla dorosłych nie da się ustawić tak wąsko.
• Gumowana obudowa i pasek, żeby lornetka przetrwała upadek.

Dobrym dodatkiem będzie prosty atlas szwedzkich ptaków.

Budka lęgowa do samodzielnego zbudowania

budka lęgowa do złożenia albo paczka z przyciętymi deskami, wkrętami i rysunkiem to prezent, który zamienia się w projekt na przerwę świąteczną. Pamiętajcie:

• Otwór powinien mieć co najmniej 25 milimetrów, najlepiej 30–32 milimetry, żeby zmieściło się kilka gatunków sikor.
• Deski powinny być solidne, grube na około 22 milimetry, i nieimpregnowane od środka.
• Przednia ścianka powinna być przykręcona tak, żeby dało się ją otworzyć i oczyścić budkę ze starego gniazda, kiedy lęgi się skończą.
• Odległość od otworu do dna powinna wynosić co najmniej 20 centymetrów.

Zawieście budkę zimą – do wiosny, kiedy ptaki szukają miejsca na gniazdo, zdąży poszarzeć od deszczu i wiatru. Od dwóch do pięciu metrów nad ziemią to w sam raz, strona świata nie ma znaczenia, ale unikajcie miejsc, na które przez cały dzień świeci słońce. Jeśli chcecie mieć ptaki za oknem już teraz, dzieci mogą przy okazji zrobić zimowe kule dla ptaków.

Na śniegu

To wiek, w którym narty biegowe zaczynają naprawdę cieszyć. Używane narty sprawdzają się zwykle równie dobrze jak nowe, bo dzieci wyrastają z nich, zanim zdążą je zniszczyć. Gdzie pojeździć w święta, podpowiadamy w przewodniku wyjazdy narciarskie w Szwecji.

Ubrania, które trzymają ciepło – wełna albo syntetyki

Najmniej ekscytująca paczka pod choinką jest często tą najczęściej używaną. Dobra bielizna termoaktywna sprawia, że dziecko wytrzyma na dworze dłużej – to różnica między godziną na górce a całym popołudniem.

• Nigdy bawełny przy samym ciele. Bawełna robi się ciężka i zimna, kiedy zawilgnie.
• Wełna merino z cienkich włókien nie gryzie i grzeje nawet wtedy, gdy jest wilgotna. Pasuje dzieciom, które dużo siedzą w miejscu – przy ognisku, na lodzie podczas wędkowania albo na sankach.
• Syntetyk szybciej odprowadzają pot i pasują dzieciom, które biegają, jeżdżą na nartach i bardzo się pocą.
• Wełna starcza na długo i może przechodzić na rodzeństwo i kuzynów, więc warto kupić ją w dobrym rozmiarze i o nią dbać.

Do bielizny termoaktywnej pasują wełniane skarpety, cienka czapka i rękawice z jednym palcem w dwóch warstwach. Mały termos, który mieści kubek albo dwa i który dziecko samo odkręci, dobrze pasuje do paczki z ubraniami.

Przeżycia i bony, które przygotujecie sami

Prezent, który dzieci pamiętają najdłużej, to często nie rzecz, tylko dzień. Zróbcie własny bon i wpiszcie na nim datę – wtedy na pewno dojdzie do skutku. Kilka pomysłów:

• Noc w namiocie na podwórku, pod wiatą albo na biwaku niedaleko domu. Z latarką czołową, śpiworem i gorącą czekoladą w termosie.
• Śniadanie przy ognisku w weekendowy poranek w styczniu, z chlebem na patyku i kiełbaskami.
• Dzień na górce saneczkowej – z fiką, czyli szwedzką przerwą na coś ciepłego i słodkiego, i z najlepszymi górkami: Sztokholm albo Göteborg.
• Dzień z ptakami, podczas którego wieszacie budkę, liczycie ptaki przy karmniku i zapisujecie gatunki.
• Dziecko wybiera wycieczkę. Cała sobota, w którą dziecko decyduje, dokąd idziecie i co jecie.

Bon może też być częścią takiego projektu: własny kalendarz adwentowy, w którym jedna z przygód za okienkami staje się przedsmakiem prezentu.

Pożyczać, brać po starszych i kupować używane

Dzieci wyrastają z nart, łyżew i kombinezonów w ciągu kilku sezonów. Dlatego sprzęt outdoorowy to jedna z najlepszych rzeczy do kupowania z drugiej ręki:

• Kupujcie używane na pchlich targach, w second handach i na portalach ogłoszeniowych. Wełniane ubrania i narty długo wytrzymują, a nóż i lornetka nie stają się gorsze od tego, że miały wcześniej właściciela.
• Bierzcie po starszych i wymieniajcie się z kuzynami, sąsiadami i znajomymi. Popytajcie już w listopadzie – wiele osób ma pudło z butami narciarskimi i łyżwami, których nikt nie używa.
• Pożyczajcie. W szwedzkim banku sprzętu (fritidsbank), czyli wypożyczalni sprzętu sportowego i turystycznego, możecie za darmo pożyczyć sprzęt do sportu i rekreacji na świeżym powietrzu, zwykle na dwa tygodnie. To sposób, żeby dziecko wypróbowało łyżwy albo narty biegowe, zanim kupicie własne.
• Podarujcie przeżycie. Bon na noc w namiocie prawie nic nie kosztuje i nie zajmuje miejsca.

Więcej pomysłów na święta z większą ilością czasu na dworze i mniejszą liczbą obowiązków zebraliśmy w przewodniku Boże Narodzenie z dziećmi.