Krótka odpowiedź
Wybieraj według tego, co dziecko robi, kiedy nikt mu niczego nie narzuca: buduje, zbiera, łamie sobie głowę, biega, tworzy albo pyta, jak coś działa. Zadaj każdemu pomysłowi trzy pytania: czy dziecko poradzi sobie z nim samo, czy wystarczy na całą przerwę świąteczną i czy będzie rosło razem z dzieckiem? Wystarczą dwa razy „tak”. Niech większość prezentów będzie zwyczajna i dobra – jak tor dla kulek, seria książek z rozdziałami albo składana mata gimnastyczna – i dołóż jeden dziwaczny, na przykład budowę szałasu w pudełku.
Ten sam rodzaj prezentu dla sześcio- i dziewięciolatka
| Dziecko, które | 6–7 lat | 8–9 lat |
|---|---|---|
| Buduje | Klocki magnetyczne, tor dla kulek z dużymi elementami | Zestaw do budowy obwodów, skrzynka stolarska z ręczną wiertarką i ściskiem |
| Zbiera | Album na karty kolekcjonerskie, geody do rozłupania | Woreczek z monetami i mapa świata, skamieniałość do wykopania |
| Łamie sobie głowę | Pierwsze karty gry logicznej, pudełko ze sztuczkami magicznymi | Zestaw detektywa do odcisków palców, książka o wąskiej pasji |
| Rusza się | Szczudła z puszek, mata gimnastyczna, guma do skakania | Drewniane szczudła, deska do balansowania, krótkofalówki |
| Tworzy | Szpulka do dziergania, modelina | Puste kadry komiksowe, kredki akwarelowe, kalimba |
| Zastanawia się | Prosty mikroskop, rakieta wodna z dorosłym przy pompce | Pudełko do rozkręcania, zestaw do hodowli kryształów z dorosłym |
Wiek jest orientacyjny. Sześciolatek, który buduje od trzech lat, może być gotowy na obwody, a dziewięciolatek wciąż może uwielbiać klocki magnetyczne.
Jest drugi dzień świąt, dziesiąta rano. Siedmiolatka zbudowała już to, co dostała w Wigilię, przeczytała komiks i znudziła się tym, co migało. Teraz stoi w drzwiach kuchni i pyta, co ma robić. Pod choinką wciąż leży prezent, którego nikt nie dotknął. Okazało się, że był dla trzylatka.
Między szóstym a dziewiątym rokiem życia w krótkim czasie dzieje się bardzo dużo. Dziecko idzie do szkoły, łamie kod czytania, ma kolegów z własnymi zasadami i chce robić rzeczy naprawdę – ale najchętniej samo. Dlatego często pudłuje się w obie strony: prezent jest albo zbyt dziecinny, albo przez całą przerwę świąteczną wymaga dorosłego przy stole.
Ta strona daje ci 32 pomysły uporządkowane według tego, jakim typem dziecka jest. Większość to zwyczajne, dobre prezenty, a kilka jest celowo dziwacznych. Szerszy obraz i myśli stojące za nietypowymi prezentami znajdziesz w poradniku: poradnik prezentowy.
Samo, długo, rośnie – trzy pytania na lata wczesnoszkolne
Zadaj te trzy pytania każdemu pomysłowi, jaki masz. Są stworzone właśnie dla tego wieku.
- Samo. Czy dziecko poradzi sobie z prezentem bez dorosłego, już w pierwszy dzień świąt albo po jednym pokazie? Siedmiolatek chce umieć. Prezent, przy którym dorosły za każdym razem musi czytać instrukcję, zostaje odłożony.
- Długo. Czy wystarczy na całą przerwę świąteczną, a nie tylko do drugiego dnia świąt? Wytrzymują projekty, kolekcje i rzeczy z poziomami, w których zawsze jest trudniejszy etap.
- Rośnie. Czy sprawdzi się zarówno u sześciolatka, jak i u dziewięciolatka? Czy dziecko może stawać się w tym coraz lepsze, czy po jednym wieczorze jest tak samo fajny – i tak samo skończony?
Wystarczą dwa razy „tak”. Trzy razy „tak” oznacza, że to prezent, którego dziecko wciąż będzie używać w marcu.
Wskazówka: Niech większość prezentów będzie zwyczajna i dobra. Potem dołóż jeden jedyny dziwaczny, który będzie żartem, projektem albo historią. To o nim dziecko będzie opowiadać w szkole po przerwie świątecznej.
Dziecko, które już teraz żyje w lesie i na śniegu, ma własną stronę – prezenty dla dzieci, które uwielbiają być na dworze – z czołówką, pierwszym nożem, kompasem i lornetką. Tutaj znajdziesz całą resztę.
Dziecko, które buduje i majsterkuje
Dziecko, które buduje, zwykle ma już pudło klocków. Brakuje mu następnego kroku i powodu, żeby zacząć od nowa.
Pudło różnych klocków i dwanaście kart z wyzwaniami. Kup klocki bez instrukcji i sam napisz dwanaście kart, na przykład „zbuduj most między dwoma krzesłami”, „dom dla łyżeczki” albo „coś, co jeździ”. Klocki wytrzymają lata, a karty dadzą start, kiedy skończą się pomysły.
Tor dla kulek z elementów, który można przebudowywać. Rury, lejki i kręciołki, które za każdym razem łączy się inaczej. Rośnie z każdymi urodzinami, jeśli kupisz go w systemie, do którego pasuje więcej elementów, i jest tak samo fajny dla sześciolatka, jak dla dziewięciolatka.
Prawdziwa skrzynka stolarska w małym rozmiarze. Młotek z krótkim trzonkiem, mały ścisk, ręczna wiertarka na korbkę i gwoździe z dużymi łebkami. Dołóż worek ścinków ze stolarni albo ze składu drewna. Między szóstym a dziewiątym rokiem życia dzieci mogą naprawdę wbijać gwoździe, z dorosłym w pobliżu, a łódka ze ścinków staje się ich własna.
Zestaw do budowy obwodów na zatrzaski. Elementy na plastikowych płytkach, które zatrzaskuje się na podstawie: koszyk na baterie, włącznik, lampka, wiatraczek i brzęczyk. Dziecko rozumie, jak działa prąd, bez lutowania i bez czytania długiej instrukcji. Wybierz zestaw na zwykłe baterie, schowane za przykręcaną klapką.
Klocki magnetyczne. Płaskie kształty z magnesami w krawędziach, z których w kilka minut powstają domy, wieże i rampy dla samochodzików. Sprawdzają się też u młodszego rodzeństwa, dopóki płytki są całe. Od czasu do czasu je obejrzyj i odłóż płytkę, która pękła.
Dziecko, które zbiera
Między szóstym a dziewiątym rokiem życia wiele dzieci zbiera wszystko: kamienie, kapsle, karty i muszelki. Daj kolekcji miejsce, a stanie się pasją.
Album na karty kolekcjonerskie i dzień wymiany. Album z plastikowymi koszulkami na dziewięć kart na stronę i lista, na której dziecko odhacza, czego brakuje. Dołóż kartkę: „Dzień wymiany z kuzynami między świętami a Nowym Rokiem”. W pierwszych klasach karty kolekcjonerskie są na szkolnym podwórku osobną walutą, a w albumie nie gniotą się w kieszeni.
Geody do samodzielnego rozłupania. Okrągłe, szare kamienie, które są puste w środku i mają w sobie kryształy. Włóż kamień do płóciennego woreczka, załóż okulary ochronne i stuknij młotkiem. Za każdym razem jest niespodzianka, a dwie połówki staną się najpiękniejszymi kamieniami na półce.
Woreczek z monetami z rodzinnych podróży. Zapytaj babcię, wujka i sąsiada, czy nie zostały im w szufladzie zagraniczne monety. Daj monety w płóciennym woreczku razem z mapą świata, na której dziecko zaznacza każdy kraj. Nie kosztuje prawie nic, a każda moneta ma historię o tym, kto tam był.
Skamieniałość do wykopania z gipsu. Blok gipsu z prawdziwą muszlą albo zębem rekina w środku oraz pędzelek i drewniany patyczek do kopania. Zajmuje godzinę albo dwie i jest treningiem cierpliwości, który wcale tak nie wygląda. Potem gabloty w muzeum będą dużo ciekawsze – pomysły na wizyty znajdziesz tutaj: muzea z dziećmi.
Dziecko, które łamie sobie głowę
To dziecko, które chce zrozumieć zasady, a potem znaleźć sposób, żeby je obejść.
Jednoosobowa gra logiczna z kartami zadań. Mała plansza z elementami i książeczka albo karty z zadaniami od łatwych do bardzo trudnych. Sześciolatek rozwiązuje pierwsze karty, dziewięciolatek poluje na ostatnie. Prezent nie wymaga przeciwnika, więc jest używany także wtedy, gdy koledzy już pojechali do domu.
Zestaw detektywa do odcisków palców. Słoiczek drobnego proszku, miękki pędzelek, przezroczysta taśma i karty do przechowywania odcisków. Zdejmijcie odciski palców całej rodzinie i załóżcie kartotekę, a potem pozwólcie dziecku rozwiązać sprawę pierniczka, który zniknął z puszki. To logika, dokładność i trochę teatru jednocześnie.
Pudełko ze sztuczkami magicznymi i zarezerwowany występ. Talia kart, kubeczki z kuleczkami i książeczka ze sztuczkami. Dołóż kartkę: „Występ dla całej rodziny w sylwestra”. Z datą jest powód, żeby ćwiczyć – i publiczność, która bije brawo.
Trzy pierwsze tomy serii. Łatwe do czytania książki z rozdziałami, z serii z tym samym bohaterem. Daj trzy pierwsze naraz. Dziecko, które właśnie złamało kod czytania, potrzebuje rozpędu, a kiedy skończy się pierwszy tom, następny powinien leżeć w gotowości, a nie czekać na kolejną wizytę w bibliotece. Na paczce może się znaleźć rymowanka na prezent – jako wskazówka, o czym jest seria.
Książka o wąskiej pasji. Gruba książka popularnonaukowa o dokładnie tym, czym dziecko jest teraz zafascynowane: rekinach, wulkanach, rycerzach, kosmosie albo pociągach. W tym wieku wiele dzieci uczy się faktów na pamięć i odpytuje dorosłych przy obiedzie, a książkę, która wchodzi głęboko w jeden temat, czyta się w kółko.
Dziecko, które nigdy nie usiedzi w miejscu
Przerwa świąteczna jest długa i ciemna, a dziecko, które ma mrówki w nogach, musi mieć co z nimi zrobić.
Składana mata gimnastyczna. Gruba mata z segmentów, którą się składa i stawia za kanapą, kiedy nie jest używana. Są na niej fikołki, stanie na rękach przy ścianie i siłowanie się z dorosłymi, a długa przerwa świąteczna w domu staje się łatwiejsza dla wszystkich. Ośmiolatek chętnie ćwiczy to samo, dopóki nie wyjdzie.
Guma do skakania i długa skakanka. Klasyka szkolnego podwórka. Naucz dziecko wyliczanek i poziomów, od kostek aż do bioder. Kiedy nie ma kolegów, gumę mogą trzymać dwa krzesła. Jest tania, nie zajmuje miejsca i jest dokładnie tym, co jest modne na przerwach w pierwszych klasach.
Drewniana deska do balansowania. Wygięta deska, na której dziecko się buja, przechodzi po niej jak po moście albo odwraca ją do góry nogami i pod nią przechodzi. Sprawdza się w domu w środku zimy, a równowaga poprawia się z każdym tygodniem. Połóż ją na dywanie, a nie na śliskiej podłodze.
Szczudła. Szczudła z puszek ze sznurkami dla sześciolatka, drewniane szczudła z podnóżkami, które można przesuwać wyżej, dla dziewięciolatka. Będzie popołudnie upadków, a potem nagle się uda. To staroświecki prezent – i dlatego jeden z tych dziwacznych.
Dwie krótkofalówki. Dwa proste radiotelefony z dużymi przyciskami, do których dzieci mówią. Zamieniają chowanego i poszukiwanie skarbów w misje i są używane między szałasem a kuchnią. Dzieci, które lubią misje, znajdą więcej pomysłów w naszym poradniku poszukiwanie skarbów dla dzieci, a wskazówki równie dobrze sprawdzą się w święta. Wybierz krótkofalówki na zwykłe albo akumulatorowe baterie.
Dziecko, które tworzy
To dziecko potrzebuje prawdziwych materiałów i czasu bez nikogo, kto mówi, jak ma być.
Szpulka do dziergania i trzy motki włóczki. Drewniana szpulka z czterema kołeczkami, na której włóczka zamienia się w długi dziergany sznur. Ze sznura powstanie podkładka pod garnek, szalik dla przytulanki albo lina do szałasu. Sześciolatek nauczy się w kwadrans, a ręce mają zajęcie, kiedy słuchacie audiobooka.
Blok z pustymi kadrami komiksowymi. Strony z gotowymi kadrami i pustymi dymkami, cienki czarny pisak i kilka kredek. Dziecko, któremu nie chce się pisać długo, może opowiadać obrazkami, a dziewięciolatek sam wypełni dymki. Wiosną zszyjcie strony w książkę.
Modelina w wielu kolorach. Masa, która twardnieje w zwykłym piekarniku, więc figurki są trwałe. Mogą powstać małe zwierzątka, cała szopka albo własne pionki do gry. Pieczcie na papierze do pieczenia i trzymajcie się temperatury z opakowania.
Kalimba. Pianinko na kciuki – drewniane pudełko z metalowymi języczkami, które szarpie się kciukami. Jest nastrojona w jednej tonacji, więc prawie nie da się zagrać brzydko, a pięknie brzmi już od pierwszej minuty. Do wielu są nuty z cyframi albo kolorami, które dziecko przeczyta samo.
Kredki akwarelowe i prawdziwy blok do akwareli. Kredki, które zamieniają się w farbę wodną, kiedy przeciągnie się mokrym pędzlem po rysunku, i gruby papier, który nie faluje. Prawdziwe materiały pokazują, że traktujesz rysunki dziecka poważnie.
Dziecko, które chce wiedzieć, jak wszystko działa
To dziecko, które pyta „dlaczego”, aż dorośli przestają znać odpowiedź.
Pudełko do rozkręcania. Stary budzik, telefon na kabel albo klawiatura z pchlego targu, zestaw małych śrubokrętów i forma do muffinek na śrubki. Tu dziecko może coś rozebrać za pozwoleniem i znaleźć w środku silniczek, zębatki i sprężynki. Wyjmij baterię i odetnij kabel, zanim to zapakujesz. Wybieraj małe i proste urządzenia i nigdy nic dużego, co było podłączone do gniazdka, jak mikrofalówka albo stary telewizor.
Zestaw do hodowli kryształów. Proszek, który rozpuszcza się w ciepłej wodzie, a po kilku dniach w słoiku rosną kryształy. Dziecko sprawdza co rano, a na parapecie dzieje się chemia. Zestaw zawiera chemikalia, a wiele z nich jest przeznaczonych dla trochę starszych dzieci i należy ich używać z dorosłym. Przeczytaj wiek i ostrzeżenia na pudełku, postaw słoik poza zasięgiem młodszego rodzeństwa i zachowaj instrukcję.
Prosty mikroskop i puste szkiełka. Mikroskop dla dzieci z lampką i dwoma albo trzema powiększeniami oraz pudełko szkiełek, które dziecko samo wypełnia: włos, kilka kryształków soli, kawałek błonki z cebuli albo skrzydło muchy z parapetu. To tam dziecko odkrywa, że z bliska wszystko wygląda inaczej. Wybierz mikroskop na zwykłe baterie.
Rakieta wodna. Rakieta budowana z plastikowej butelki i wystrzeliwana wodą i powietrzem z pompki rowerowej. To fizyka na podwórku, a rakieta leci wyżej, niż ktokolwiek się spodziewa. To wiosenny prezent, który pakuje się w grudniu. Celujcie z dala od ludzi i domów, a pompkę niech obsługuje dorosły.
Cztery dziwaczne prezenty na lata wczesnoszkolne
To prezenty, których nie ma na żadnej liście życzeń, ale które dziecko zapamięta.
Budowa szałasu w pudełku. Dziesięć mocnych klamer, lina, dwa stare prześcieradła i łańcuch świetlny na baterie. Wszystkie dzieci budują szałasy, a z własnym pudełkiem nie muszą pożyczać kołdry z łóżka. Wybierz łańcuch świetlny na zwykłe baterie, bo wiele małych łańcuchów ma baterie guzikowe, i nie zostawiaj liny tam, gdzie śpi młodsze rodzeństwo.
Biuro w pudełku. Datownik, bloczek pokwitowań z kalką, spinacze, dziurkacz i zszywacz. Między szóstym a ósmym rokiem życia wiele dzieci bawi się w sklep, bank i pocztę, a prawdziwe biurowe rzeczy wygrywają z udawanymi. Przez pół roku na wszystko będą pokwitowania.
Skrzynka na listy na drzwiach pokoju. Mała skrzynka na listy z blachy albo drewna, którą przykręca się do drzwi pokoju dziecka, najlepiej z chorągiewką, która podnosi się, kiedy przyjdzie poczta. Włóż do niej pierwszy list w Wigilię. Podczas przerwy świątecznej rodzeństwo, rodzice i babcia piszą karteczki, a dziecko, które właśnie nauczyło się pisać, ma powód, żeby odpowiadać.
Własna paczka świąteczna dla kogoś innego. Daj dziecku pudełko z materiałami i zadanie: zrobić prezent dla kogoś z rodziny, na przykład domek z piernika dla sąsiada albo domowy kalendarz adwentowy dla rodzeństwa na przyszły rok. To prezent, który staje się dwoma, a dziecko widzi, jak ktoś inny otwiera coś, co samo zrobiło.
Bezpiecznie pod choinką, kiedy w domu jest rodzeństwo
Prezenty na tej stronie są pomyślane dla dzieci w wieku od sześciu do dziewięciu lat. W tym samym domu często jest ktoś, kto ma trzy lata albo roczek, a wtedy obowiązują inne zasady.
- Ostrzeżenie czy zalecenie. Liczba na pudełku, na przykład 6+ albo 8+, to zalecenie, z czym dziecko sobie poradzi. Ostrzeżenie, że zabawka nie nadaje się dla dzieci poniżej trzech lat, dotyczy zagrożenia, najczęściej małych części, które mogą utknąć w gardle. Dotyczy ono młodszego rodzeństwa, nawet jeśli prezent należy do starszej siostry.
- Małe części i kulki. Kulki do toru, kawałki geod i modelina mają mieszkać tam, gdzie maluchy nie sięgną. Dzieci poniżej trzech lat nie powinny bawić się małymi częściami, małymi piłeczkami ani długimi sznurkami. Wszystko, co w całości mieści się w cylindrze do badania małych części, liczy się jako mała część, a piłeczki i okrągłe przedmioty mniejsze niż 4,5 centymetra mogą utknąć w gardle.
- Magnesy. Małe, silne magnesy są niebezpieczne w każdym wieku, nie tylko dla najmłodszych. Większe dzieci czasem połykają je przypadkiem, kiedy trzymają je w ustach podczas zabawy. Więcej niż jeden magnes albo magnes i coś metalowego mogą się przyciągnąć w jelitach. Jeśli dziecko połknęło magnes, zadzwoń do lekarza albo – w Szwecji – pod numer 1177. Jeśli dziecko połknęło więcej niż jeden, natychmiast jedź do szpitala.
- Baterie guzikowe. Są w łańcuchach świetlnych, grających kartkach, małych latarkach i drobnych urządzeniach. Bateria, która zostanie połknięta i utknie, może szybko spowodować bardzo poważne oparzenia chemiczne. Jeśli dziecko połknęło baterię guzikową (albo włożyło ją sobie do nosa lub ucha) albo podejrzewasz, że tak się stało, natychmiast zadzwoń pod 112 i poproś o Giftinformation (szwedzkie centrum informacji toksykologicznej). Nie próbujcie wywoływać u dziecka wymiotów. Jak przechowywać baterie, opisujemy w poradniku: światło, gdy nie ma prądu.
- Długie sznurki i liny z budowy szałasu i szczudeł mogą grozić uduszeniem małych dzieci. Nie zostawiaj ich tam, gdzie młodsze rodzeństwo się bawi albo śpi.
- Chemia z zestawów do kryształów i modeliny trzeba przechowywać poza zasięgiem maluchów, a instrukcję zachować.
W mniej pilnych sprawach Giftinformationscentralen odpowiada całą dobę pod numerem 010-456 67 00.
Wskazówka: Jeśli kupujesz używane, sprawdź, czy wszystkie elementy są całe i czy niczego nie brakuje. Zabawki kupione przed 2013 rokiem są często mniej bezpieczne niż nowsze, bo wtedy UE zaostrzyła przepisy dotyczące zabawek.
Kiedy dziecko skończy dziesięć lat
Gdzieś koło dziesiątego roku życia dziecko łapie żart z naprawdę dziwacznym prezentem i wtedy możesz odejść dalej od listy życzeń. Dla starszych dzieci, od dziesięciu lat wzwyż, są osobne strony: prezenty świąteczne dla syna i prezenty świąteczne dla córki. A jeśli babcia i dziadek chcą podarować czas zamiast rzeczy, pomysły znajdziesz w poradniku: prezenty świąteczne dla dziadków.
Więcej pomysłów na święta z większą ilością wspólnego czasu i mniejszą liczbą obowiązków zebraliśmy tutaj: Boże Narodzenie z dziećmi.
Sprawdź, zanim zapakujesz
Najczęściej zadawane pytania
Jaki jest dobry prezent świąteczny dla siedmiolatka?
Prezent, z którym dziecko poradzi sobie samo i który wystarczy na dłużej niż do drugiego dnia świąt. Dla siedmiolatków często sprawdza się tor dla kulek do przebudowywania, trzy pierwsze tomy łatwej do czytania serii, jednoosobowa gra logiczna z kartami od łatwych do trudnych, składana mata gimnastyczna albo zestaw detektywa do odcisków palców. Wyjdź od tego, co dziecko robi, kiedy nikt mu niczego nie narzuca, a nie od tego, co jest napisane na pudełku.
Co oznacza wiek na pudełku, na przykład 8+?
Liczba taka jak 8+ to zalecenie. Mówi, że zabawka pasuje do umiejętności dziecka od mniej więcej tego wieku. To coś innego niż ostrzeżenie. Ostrzeżenie, że zabawka nie nadaje się dla dzieci poniżej trzech lat, dotyczy zagrożenia, najczęściej małych części, które mogą utknąć w gardle. To ostrzeżenie dotyczy młodszego rodzeństwa w tym samym domu, nawet jeśli prezent jest dla starszego dziecka.
Czy klocki magnetyczne i zabawki z magnesami są niebezpieczne dla dziecka w wieku 6–9 lat?
Według przepisów UE silne magnesy w zabawkach muszą być za duże, żeby dało się je połknąć, a magnesy, które są zamocowane, nie mogą się odczepić. Zagrożenie pojawia się, gdy płytka pęknie i magnes wypadnie albo gdy dziecko bawi się luźnymi małymi magnesami. Również starsze dzieci mogą połknąć magnesy, na przykład kiedy trzymają je w ustach. Jeśli dziecko połknęło magnes, zadzwoń do lekarza albo – w Szwecji – pod numer 1177. Jeśli dziecko połknęło więcej niż jeden, natychmiast jedź do szpitala.
Jakie prezenty świąteczne pasują zarówno dla sześciolatka, jak i dla dziewięciolatka?
Prezenty z poziomami, w których dziecko może stawać się coraz lepsze: gry logiczne z kartami od łatwych do bardzo trudnych, klocki z kartami wyzwań, kalimba, szpulka do dziergania i deska do balansowania. Rodzeństwo w różnym wieku może dzielić tor dla kulek albo budowę szałasu, a wtedy prezent staje się czymś, co robią razem.
Co dać dziecku w wieku 6–9 lat, które ma już wszystko?
Coś, co nie jest nową zabawką. Woreczek zagranicznych monet, które zostały rodzinie po podróżach, pudełko ze starym urządzeniem do rozkręcenia albo budowę szałasu z klamrami i prześcieradłami. Albo wieczór, podczas którego dziecko wystąpi ze swoim pudełkiem sztuczek przed całą rodziną.