Ładowanie telefonu bez prądu – jeden telefon dyżurny, reszta śpi

Jest czwartek w listopadzie, wpół do czwartej po południu, i już zapada zmrok. W drodze z basenu światła na skrzyżowaniu są zgaszone, a w domu w przedpokoju jest ciemno. Strona dostawcy prądu zdąży jeszcze pokazać, że awaria została zlokalizowana, zanim przestanie się ładować. Telefon taty ma jeszcze 38 procent, mamy 61. Dziewięciolatek pyta, czy da się obejrzeć do końca film na tablecie, a sześciolatek chce poświecić sobie telefonem, szukając przytulanki pod łóżkiem.

Każda rzecz, która świeci, ładuje albo wyświetla film, bierze z tego samego małego zapasu. Ten przewodnik opiera się na jednej, łatwej do zapamiętania zasadzie: jeden telefon dyżurny, reszta śpi. Myślcie o tym jak o grafiku dyżurów w górskim schronisku. Jeden pełni wartę, pozostali odpoczywają, a o ustalonych godzinach się zmieniacie.

Światło, woda i jedzenie przy przerwie w dostawie prądu są omówione w przewodniku: przerwa w dostawie prądu – jak sobie poradzić, a jak w ogóle utrzymywać kontakt – w przewodniku: komunikacja w kryzysie. Tutaj chodzi tylko o energię: na ile wystarczą baterie i skąd można wziąć nowy prąd.

Co wyczerpuje baterię?

Głównym winowajcą jest ekran. Zaraz za nim jest telefon, który szuka masztu. Kiedy sieć jest słaba albo jej nie ma, telefon cały czas wysyła sygnały i może tracić procenty z godziny na godzinę, choć leży w kieszeni. Latarka, GPS i gry też dużo zużywają.

Zimno to pogarsza. Telefony działają najlepiej w temperaturze od zera do 35 stopni, a w zimnie czas pracy baterii chwilowo spada. Kiedy w mieszkaniu robi się zimno, telefony i powerbanki powinny leżeć w wewnętrznej kieszeni albo w śpiworze, a nie na parapecie.

Wskazówka: Pierwszego wieczoru wyjmijcie latarki czołowe ze skrzyni ze sprzętem turystycznym. Za każdym razem, kiedy ktoś używa latarki w telefonie, żeby coś znaleźć, znika bateria, która mogła starczyć na rozmowę.

Jeden telefon dyżurny, reszta śpi

1. Wybierzcie telefon dyżurny. Weźcie ten z największą baterią, najlepiej u operatora, który zwykle ma najlepszy zasięg tam, gdzie mieszkacie. Jeśli w rodzinie są różni operatorzy, macie rezerwę na wypadek, gdyby jedna z sieci padła.
2. Pozostałe wyłączcie całkowicie. Wyłączony telefon prawie nic nie zużywa. To więcej, niż oszczędza tryb samolotowy.
3. Ustawcie telefon dyżurny. Włączcie tryb oszczędzania energii, zmniejszcie jasność i wybierzcie tryb ciemny. Wyłączcie wi-fi i bluetooth, bo router i tak nie działa. Zamknijcie aplikacje, które aktualizują się w tle, i wyciszcie niepotrzebne powiadomienia.
4. Ustalcie godziny. Powiedzcie rodzinie, że odezwiecie się o ósmej, dwunastej i szóstej. Wysyłajcie SMS-y zamiast dzwonić. SMS dochodzi nawet wtedy, gdy sieć jest mocno obciążona, i prawie nie zużywa baterii.
5. Zmieńcie wartę. Kiedy telefon dyżurny zejdzie do około 20 procent, włączacie następny. Stary ładujecie z powerbanku, kiedy jest na to czas.

Telefon dyżurny nie powinien być w trybie samolotowym, dopóki sieć działa. Wtedy nie dochodzą SMS-y ani ostrzeżenia przez SE-Alert (szwedzki system ostrzeżeń wysyłanych na telefony), które od jesieni 2026 roku można wysyłać prosto na wszystkie telefony w danym rejonie. Kiedy sieci nie ma wcale, jest odwrotnie. Wtedy włączacie tryb samolotowy, żeby telefon przestał szukać, i wyłączacie go o ustalonych godzinach, żeby sprawdzić, czy coś przyszło.

Wskazówka: Zróbcie jedno z dzieci strażnikiem baterii. Siedmiolatek przy każdym sprawdzeniu zapisuje w notesie procenty wszystkich telefonów. To jest zadanie, a wy szybko widzicie, który telefon zużywa najwięcej.

Tablet to też bateria. Ustalcie, że wystarcza na jeden film dziennie, a potem się go wyłącza. Jeśli tablet ma USB-C, w razie potrzeby często może naładować telefon zwykłym kablem.

Powerbank: odejmijcie jedną trzecią

Liczba na opakowaniu to nie to, co trafia do telefonu. Ogniwa baterii pracują przy napięciu około 3,7 wolta, a USB przy 5 woltach. Kiedy napięcie jest przetwarzane, część energii znika, a jeszcze trochę ucieka jako ciepło w kablu i w telefonie. Dobra zasada kciuka: weźcie liczbę z powerbanku, odejmijcie jedną trzecią i podzielcie przez baterię telefonu. Tabela pokazuje, mniej więcej ile to wychodzi.

Wiele dzisiejszych telefonów ma baterie 4000–5000 mAh. Powerbank 10 000 mAh naładuje więc telefon mniej więcej półtora raza, a nie dwa. Jeśli na etykiecie są podane watogodziny, to jest to najuczciwsza liczba do porównań.

Na ile to wystarczy rodzinie? Załóżmy, że telefon dyżurny zużywa mniej więcej pół baterii na dobę przy ścisłym trybie oszczędzania i trzech krótkich sprawdzeniach. Wtedy potrzebujecie mniej więcej jednego pełnego ładowania co drugi dzień, czyli trzech–czterech w ciągu tygodnia. To odpowiada jednemu powerbankowi 20 000 mAh albo dwóm po 10 000. To zgrubne wyliczenie, ale pokazuje, że jeden mały powerbank nie utrzyma całej rodziny przez tydzień.

Kilka rzeczy, dzięki którym powerbank naprawdę zadziała, kiedy będzie potrzebny:

• Ładujcie go wtedy, kiedy wymieniacie baterie w czujnikach dymu. Powerbank powoli traci ładunek w szufladzie.
• Wypróbujcie go. Sprawdźcie, czy kabel pasuje do wszystkich telefonów i czy zapala się lampka na powerbanku.
• Ładujcie bezpiecznie. Kładźcie powerbank na twardej powierzchni, a nie w łóżku, i przerwijcie ładowanie, jeśli zrobi się nietypowo ciepły albo dziwnie pachnie.
• Naładujcie wszystko, kiedy nadchodzi burza. Telefony, tablety, latarki czołowe i powerbanki.

Samochód jako stacja ładowania

Gniazdo albo port USB w samochodzie ładuje telefon mniej więcej tak jak zwykła ładowarka. Najlepiej ładować podczas jazdy, którą i tak musicie odbyć, na przykład kiedy jedziecie po wodę, na zakupy albo do gminnego punktu pomocy (trygghetspunkt). W wielu samochodach gniazdo działa tylko przy włączonym zapłonie. Kilka ładowań telefonu nie bierze dużo z akumulatora rozruchowego, ale zimny akumulator ma mniej siły, więc nie ładujcie tabletów i powerbanków godzinami przy wyłączonym silniku.

Uruchamianie samochodu tylko po to, żeby ładować, to kiepska wymiana. W większości szwedzkich miejscowości lokalne przepisy gminy zakazują pracy silnika na biegu jałowym dłużej niż minutę, a do tego zużywa się paliwo, które może być potrzebne na wyjazd. Jeśli macie samochód elektryczny, da się ładować telefony z dużej baterii, ale zasięg jest wart więcej niż kilka procent w telefonie.

Nigdy w garażu. Samochód z włączonym silnikiem w garażu wypełnia go tlenkiem węgla (czadem), nawet przy otwartej bramie, a gaz może przedostać się do domu. Nie siadajcie też w samochodzie z włączonym silnikiem w garażu, żeby się ogrzać albo naładować telefon. Tlenek węgla nie ma zapachu. Ból głowy, zawroty głowy i mdłości oznaczają, że wszyscy mają natychmiast wyjść na świeże powietrze.

Radio samochodowe też służy jako źródło informacji. Więcej o samochodzie jako schronieniu i magazynie znajdziecie w przewodniku: gotowość pojazdu.

Słońce i korbka: na co je stać w listopadzie

Ładowarka solarna. Latem i na wędrówce w górach składany panel słoneczny sprawdza się dobrze. W listopadzie jest tylko uzupełnieniem. Według wartości normalnych SMHI (szwedzkiego instytutu meteorologicznego) w Sztokholmie w listopadzie do ziemi dociera mniej więcej jedna piętnasta tej energii słonecznej co w czerwcu, a w Luleå mniej więcej jedna trzydziesta. W pogodny listopadowy dzień mały panel może dać część jednego ładowania telefonu, w szary dzień prawie nic. Tak wyciągniecie z niego najwięcej:

• Niech panel ładuje powerbank, a nie telefon. Telefon często przestaje się ładować za każdym razem, kiedy przechodzi chmura, a powerbank przyjmie tę odrobinę, która przychodzi.
• Ustawcie panel stromo, prawie pionowo, w stronę południa. W listopadzie słońce stoi nisko.
• Wystawcie go na zewnątrz albo w otwartym oknie w środku dnia. Za zwykłą szybą będzie tego dużo mniej.

Radio na korbkę. Radio z korbką daje prąd do radia i latarki, a wiele ma też wyjście USB do telefonu. Kręcenie wystarczy, żeby posłuchać wiadomości i może wysłać jednego SMS-a, ale nie żeby naładować telefon do pełna. Ręce zmęczą się dużo wcześniej. Wiele radii na korbkę ma też wbudowany akumulator, który można ładować przez USB i z małego ogniwa słonecznego. Naładujcie akumulator zawczasu, a korbkę traktujcie jako rezerwę. Zwykłe radio na zwykłe baterie sprawdzi się jako źródło informacji równie dobrze. Ważne, żeby działało bez prądu.

Kiedy sieć pada, choć telefon działa

Maszty telefonii komórkowej mają zasilanie awaryjne z akumulatorów, ale wystarcza ono na ograniczony czas, często na kilka godzin. Przy dłuższej awarii sieć może więc zniknąć, choć telefon ma jeszcze sporo baterii. Wtedy radio jest najważniejszym kanałem dla rodziny. Sveriges Radio P4 (szwedzkie radio publiczne) jest kanałem na wypadek kryzysu i nadaje dalej. Tam dowiecie się, gdzie można nabrać wody, gdzie są punkty pomocy i czy coś się stało. Zapiszcie na radiu częstotliwość P4 dla waszej miejscowości.

Jeśli musicie zadzwonić pod 112, połączenie może przejść przez sieć innego operatora. Jeśli i tak nie działa, możecie zrestartować telefon albo wyjąć kartę SIM i zadzwonić jeszcze raz. Jeśli wszystkie sieci leżą, możecie wezwać pomoc z najbliższej remizy strażackiej. W gminnych punktach pomocy są informacje i ciepło, a często można tam też naładować telefon. Jak działa sieć w czasie podwyższonej gotowości, z krajowym roamingiem, znajdziecie w przewodniku: komunikacja w czasie podwyższonej gotowości.

Sąsiedzi to też sieć. Kto ma działające radio, samochód elektryczny albo duży powerbank, może się podzielić. Łatwiej o to, jeśli porozmawialiście o tym wcześniej, zobacz: kryzysowy kumpel i sąsiedzi. I pamiętajcie, że Swish (szwedzka aplikacja do płatności mobilnych) i karty wymagają i baterii, i sieci. Przeczytajcie przewodnik: gotówka i płatności w kryzysie.

Karteczka, która nigdy się nie rozładuje

Niewielu zna numery swoich bliskich na pamięć. Zapiszcie je na karteczce:

• rodzina i bliscy przyjaciele oraz dwoje sąsiadów
• przedszkole albo szkoła oraz świetlica
• przychodnia i apteka, jeśli ktoś potrzebuje leków
• numer operatora sieci energetycznej do zgłaszania awarii oraz ubezpieczyciel
• 112 do połączeń alarmowych, 113 13 do informacji o kryzysach i 1177 (szwedzka porada medyczna) do porad zdrowotnych
• Częstotliwość P4 i miejsce, gdzie rodzina się spotyka, jeśli nie możecie się ze sobą skontaktować

Włóżcie jedną karteczkę do skrzynki kryzysowej, a drugą do portfela. Dzieci, które są już wystarczająco duże, dostają własną karteczkę w plecaku z numerami dwojga dorosłych. Najlepiej piszcie ołówkiem, jak na mapie na wędrówkę w górach. Ołówek się nie rozmazuje, jeśli kartka zmoknie.

Wypróbujcie to jednego wieczoru

Wybierzcie jeden wieczór w listopadzie. Wyłączcie wszystkie telefony oprócz dyżurnego od obiadu do następnego ranka, naładujcie jeden telefon z powerbanku i znajdźcie P4 w radiu. Zapiszcie procenty przed pójściem spać i jeszcze raz rano. Wtedy wiecie, na ile u was w domu wystarczają baterie, i to właśnie ta liczba się liczy w dniu, w którym naprawdę zabraknie prądu.